Konstantin Paustovskiy

Konstantin Georgiyeviç Paustovskiy (1892-yil 31-may, Moskva — 1968-yil 14-iyul, Tarusa, Kaluga viloyati) — rus yozuvçisi. ÖzME uning ijodini kişilardagi ezgulik, mardlik, döstlik va olijanoblik tuyğulariga alohida e'tibor bilan tavsiflaydi. Rusça Vikipediyaga köra, u ssenariy muallifi, jurnalist, uruş muxbiri va tarjimon sifatida ham faoliyat yuritgan; asarlari köplab tillarga tarjima qilingan, hikoya va qissalari sovet maktablarining adabiyot dasturiga kiritilgan. Paustovskiy 1965–1968-yillarda tört marta adabiyot böyiça Nobel mukofotiga nomzod qilib körsatilgan.1

Rusça Vikipediyaga köra, Paustovskiy Moskvada temir yöl statistiki Georgiy Maksimoviç Paustovskiy oilasida tuğilgan. Otasining ajdodlari ukrain kazaklari bölgan, buvisi esa rus-turk uruşlaridan biri vaqtida asirlikdan olib kelingan turk ayoli edi; ona tomonidan buvisi polyak bölgan. Bolaligida bobosi uni ukrain xalq qöşiqlari va rivoyatlari bilan taniştirgan. ÖzME'ga köra, Paustovskiy 1911–1913-yillarda Kiyev universitetining tabiiy-tarix fakultetida, keyin Moskva universitetining yuridik fakultetida tahsil olgan.

ÖzME'ga köra, ilk romani — «Romantiklar» 1916–1923-yillarda yozilgan, ammo 1935-yilda çop etilgan. Bu asar va «Tovlangan bulutlar» (1929) romanida yozuvçi nasrining asosiy xususiyatlari — insonning olijanob fazilatlariga qiziqiş, nozik lirizm yaqqol körinadi. «Jazava» (1925), «Mustamlaka mollari uçun yorliqlar» (1928) kabi ilk hikoya va qissalarda uzoq ölkalar orzusi, safar taassurotlari, uçraşuv va ayriliq mavzulari yetakçilik qiladi.

1930-yillarda yozuvçi romantik ruhdagi «Qorabuğoz» (1932), «Kolxida» (1934) va «Şimol qissasi» (1938) qissalarini yaratgan; bu asarlarda u Rossiya tarixiga murojaat qilib, yuksak insoniy xislatlarni uluğlagan. 1930-yillarning ikkinçi yarmidan san'at ahli hayoti va ijodiy mehnatga bağişlangan asarlar yozgan: «Orest Kiprenskiy» va «Isaak Levitan» (1937), «Taras Şevçenko» (1939), «Örmonlar qissasi» (1949), yozuvçilik mahorati haqidagi «Oltin gul» (1956).

Uruşdan keyingi yillarda Paustovskiy öz hayotiga asoslangan olti kitobli «Hayot haqida qissa» avtobiografik epopeyasini yaratgan: «Yiroq yillar» (1945), «Sertaşviş yoşlik» (1955), «Notaniş asrning muqaddimasi» (1957), «Katta umidlar davri» (1959), «Janubga intiliş» (1960) va «Darbadarlik kitobi» (1963). ÖzME'ga köra, bu asarda 20-asrning töş-töpolonli yillaridagi Rossiya hayoti badiiy aks etgan. Rusça Vikipediyaga köra, dastlabki uç kitob yozuvçining bolaligidan 1921-yilgaça bölgan davrini qamraydi.

ÖzME'ga köra, Paustovskiyning nozik his-tuyğularga boy asarlari özbek adabiyotida lirik nasrning şakllanişiga ta'sir körsatgan. Uning «Yiroq yillar» va «Oltin gul» qissalari hamda bir qator hikoyalari özbek tiliga ögirilgan; hikoyalari 1963-yilda Toşkentda alohida töplam bölib çiqqan.