Talgat Bigeldinov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Talğat Jaqipbekuli Bigeldinov (1922–2014) — Ikkinçi jahon uruşi davrida yer usti nişonlariga hujum qiluvçi uçuvçi. U ikki marta Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga sazovor bölgan yagona qozoğistonlik hisoblanadi.
Hayoti
13Bigeldinov 1922-yil 5-avgustda Oqmöla viloyatidagi Maybaliq qişloğida dehqon oilasida tuğilgan. U Frunze şahrida voyaga yetgan. Rus Vikipediyasiga köra, uning otasi Tusupbek bölgan, biroq u olti yoşidan otasining ukasi Yakubek oilasida tarbiyalangan.
Birinçi manbaga köra, u 1939-yilda aeroklubni, 1940-yilda örta maktabni tamomlagan. Rus Vikipediyasida esa aeroklubga 1938-yilda kirgani aytilgan. 1940-yilda harbiy xizmatga qabul qilinib, Balaşov nomidagi harbiy aviatsiya uçuvçilar maktabiga kirgan, 1942-yilda Orenburgdagi Çkalov nomidagi maktabni tamomlagan. 1943-yilda partiya safiga a'zo bölgan.
Ikkinçi jahon uruşi
131943-yil yanvaridan frontda, 800-hujumçi aviatsiya polkida Il-2 samolyotida parvoz qilgan. 1943-yil 6-mayda samolyoti urib tuşirilib, u çap oyoği va yelkasidan jarohat olgan. U bortstrelkaçi P. V. Yakovlenko bilan paraşyutda sakragan; Severskiy Donets daryosini suzib ötişda Yakovlenko halok bölgan, Bigeldinov esa tirik qolib, polkiga qaytgan.
1944-yil fevralida polk 144-gvardiyaçilar hujumçi aviatsiya polki deb qayta nomlangan. Bigeldinov 1944-yil 26-oktabrda birinçi, 1945-yil 27-iyunda ikkinçi marta Sovet Ittifoqi Qahramoni bölgan. Uruş davomida 305 ta jangovar parvoz bajargan. Şaxsan törtta Bf 109 va bitta Ju 87 samolyotini urib tuşirgan, ikki ğalabani guruh bilan qölga kiritgan. Rus Vikipediyasiga köra, u 1945-yil 24-iyundagi Ğalaba paradida iştirok etgan.
Uruşdan keyingi faoliyati
131950-yilda Harbiy-havo kuçlari akademiyasini tamomlagan. 1953-yilda podpolkovnik unvonini olgan (rus manbasida 1975-yilda polkovnik unvoni ham qayd etilgan). 1956-yilda zaxiraga ötgan. Keyin Qozoğiston SSR fuqaro aviatsiyasi boşqarmasida (1957 yildan), quriliş va boşqa taşkilotlarda işlagan. Birinçi manbaga köra, fuqaro aviatsiyasida 1968-yilgaça, rus manbasida 1970-yilgaça işlagan. 1946–1954-yillarda SSSR Oliy Soveti deputati bölgan.
U 2014-yilda Olmaotada vafot etib, Kensay qabristoniga dafn etilgan. Rus Vikipediyasida vafot sanasi 10-noyabr deb körsatilgan; inglizça va özbekça manbalarda sabab yurak xuruji deyilgan.
Merosi
131992-yilda unga Qozoğiston Harbiy-havo kuçlarida general-mayor unvoni berilgan. Uning nomi Havo hujumidan mudofaa kuçlari harbiy institutiga va Qarağandadagi „Jas Ulan“ respublika maktabiga berilgan. 5-avgust — uning xotirasi kuni sifatida Qozoğistonda har yili nişonlanadi. U Lenin ordeni, Qizil Bayroq ordeni, Qozoğistonning Vatan ordeni va boşqa köplab mukofotlar bilan taqdirlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Talgat Bigeldinov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1331 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATalgat Bigeldinov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1331
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1331
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q1046009wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.