Abu Ubayd Qosim ibn Sallom
SaqlaşBoşqa nomlari: Abu Ubaid al-Qasim bin Salam
Öqiş: 2 daqiqa
Abu Ubayd Qosim ibn Sallom Xurosoniy Haraviy — arab filologi, luğatşunoslik, Qur'on ilmlari, hadis va fiqhga oid köplab kitoblar muallifi. U 838-yilda vafot etgan.
Hayoti
1,3Abu Ubayd Hirotda vizantiyalik (rumiy) qulning oilasida tuğilgan. Uning tuğilgan yili haqida manbalar turliça ma'lumot beradi: özbek va ingliz tilidagi Vikipediya maqolalarida 770-yil (inglizça maqolada «taxminan»), rus tilidagi Vikipediyada esa 774-yil körsatilgan. Rus tilidagi maqolaga köra, otasi Sallom Hirotlik bir kişining quli bölgan, olimning töliq ismi esa Abu Ubayd al-Qosim ibn Sallom ibn Miskin al-Bağdodiy al-Haraviy al-Xurosoniy al-Ansoriy şaklida keltiriladi.
U ona şahrini tark etib, ilm oliş bilan şuğullangan. Basra maktabida Asma'iy (vafoti 213/828), Abu Ubayda (vafoti 210/825) va Abu Zayd Ansoriy (vafoti 214 yoki 215/830–831) kabi olimlardan, Kufa maktabida esa Abu Amr Şayboniy (vafoti 210/825), Kiso'iy (vafoti 189/805) va boşqalardan tahsil olgan. Rus tilidagi maqolada Qur'onni Kiso'iy, Ismoil ibn Ja'far, Şujo ibn Abu Nasr al-Balxiy va boşqalardan örgangani, arab tilini Abu Ubayda, Abu Zayd va boşqalardan öqigani aytiladi. Şu maqolada uni Kufa grammatika maktabi vakili sifatida ham ta'riflanadi.
Rus tilidagi maqolaga köra, Abu Ubayd 838-yilda (hijriy 224-yil) Makkada vafot etgan.
Ilmiy faoliyati
1,3Özbek va ingliz tilidagi maqolalarga köra, Abu Ubayd tajvid ilmining yozma şaklini birinçi bölib işlab çiqqan, tajvid qoidalariga alohida nomlar bergan va buni “al-Qiroat” nomli kitobida bayon qilgan. Bu asarda 25 ga yaqin qori, jumladan 7 mutavotir qori haqida söz boradi. U tajvidni har bir avlod qorilari orqali uzatiladigan, aniq qoidalar va atamalarga ega fanga aylantirgan. Şuningdek, Qur'onning dastlab nozil qilingan, ammo keyin bekor qilingan oyatlari haqida ham yozgan.
Rus tilidagi maqolada u Qur'onni öqişning turli usullarini bir asarda jamlagan birinçi şaxs sifatida tilga olinadi. Şu manbaga köra, uning ma'lum asarlarining çorak qismi Qur'onşunoslikka bağişlangan. U “al-Ğarib al-Musannaf” luğati, Qur'ondagi noyob sözlar, oyatlarning grammatik tahlili, oyatlar soni, nosix va mansux oyatlar hamda Qur'on fazilatlari haqidagi kitoblar muallifi sifatida körsatilgan.
Asarlari
1,3- “Kitob al-amvol” (Daromadlar kitobi)
- “Kitob al-nosix val-mansux” (Nosix va mansux kitobi)
- “Kitob fazoil al-Qur'on” (Qur'onning fazilatlari haqidagi kitob)
- “Kitob al-Ğarib al-Musannaf” va “Kitob al-Ğarib al-hadis” (rus tilidagi maqolaga köra)
- “Kitob al-Iymon” (inglizça maqolaga köra)
- “al-Qiroat”
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Abu Ubayd Qosim ibn Sallom // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1356 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAbu Ubayd Qosim ibn Sallom. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1356
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1356
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q12178105wikidata.org · P106, P569 (Yulian taqvimi), P19, P570, P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.