Alouddavla

Rukniddin Alouddavla Mirzo (1417 – 1460/1461) — temuriy şahzoda, Şohrux Mirzoning nabirasi. Bobosi vafotidan keyingi taxt uçun kuraşda qatnaşdi va Hirot hukmdori böldi, ammo taxtni mustahkam uşlab tura olmadi.

Alouddavla 1417-yilda Hirotda tuğildi. Otasi Şohruxning öğli Boysunğur Mirzo, onasi temuriylar sarkardasi Amir Çölpon Qavçinning qizi Jon Malik oğo edi. Jon Malik oğo avval Boysunğurning amakivaççasi Iskandar Mirzoga turmuşga çiqqan edi. Ingliz va rus tilidagi manbalarga köra, Alouddavla Boysunğurning tönğiç öğli edi.

U ukalaridan farqli ölaroq saroyda amakivaççasi Abdullatif Mirzo bilan birga buvisi Gavharşod begim tarbiyasida ösdi. Gavharşod begim va Şohrux ikki katta öğlining tönğiç öğillarini bölajak vorislar sifatida tarbiyalagan bölişi mumkin; Alouddavla buvisining eng yaxşi körgan nabirasiga aylandi.

1433-yilda Boysunğur vafot etgaç, ön olti yoşli Alouddavla amiri devon lavozimini va Mozandaron hokimligini meros qilib oldi. Mozandaron saltanatning özbek qabilalariga qarşi mudofaasida strategik ahamiyatga ega edi. Şahzodaning e'tibori rasmiy lavozimidan köra saroy işlariga qaratilgan edi. Keyingi yili u bobosining Ozarbayjondagi Qora qöyunlilarga qarşi uçinçi yurişida qatnaşdi.

1444-yilda Şohrux kasal bölganda, Gavharşod begim amir Feruzşohni Alouddavlaning taxtga ötirişini qöllab-quvvatlaşga undadi. Bu boşqa şahzodalarning noroziligiga sabab böldi. Şohrux tuzalib, voqeadan xabar topgaç, Feruzşohni tanbeh qildi; Feruzşoh şarmandalikka çidolmay, keyinroq kasallikdan vafot etdi.

Şohrux 1447-yil martida Reyda vafot etdi. Alouddavla Hirotda uning noibi sifatida qolgan edi. Jasadni Hirotga olib kelayotganda Abdullatif buvisi Gavharşod begimni va Şohrux jasadini garovga oldi. Alouddavla özini sulton deb e'lon qildi, xazinani qöşinlarga taqsimladi, uning jangçilari esa begimni ozod qilib, bobosining jasadini qutqardi. Jasad Hirotdagi Gavharşod maqbarasiga dafn etildi.

Bir neça oy Alouddavla Xurosonni, jumladan Hirotni, nazorat qildi va aksar amirlarning sadoqatiga ega böldi. Keyin Uluğbek bilan töqnaşuv yuz berdi. 1448-yil bahorida Tarnob yonidagi jangda Alouddavla mağlub bölib, Astrobodga, ukasi Abulqosim Boburga çekindi. Hirotni Abdullatif egalladi. Şundan söng Alouddavla avvalgi mavqeini tiklay olmadi.

1449-yil fevralga kelib Hirot Abulqosim Bobur qölida edi. U Alouddavlani öğli Ibrohim bilan birga qamadi. Alouddavla qoçib, Ğur va Sistonga, söng Yazdga bordi va Sulton Muhammadni Hirotga yurişga undadi. Sulton Muhammad uni Kobulga hokim qilib jönatdi. 1451-yilga kelib Alouddavla Arlot qabilasi yordamida Hirotni yana egalladi, ammo Abulqosim Bobur şaharni qaytarib oldi.

Öşa yili u Samarqandni Abdulloh Mirzodan olişga urindi: Şopurğon, Balx va Hisorni egalladi, ammo qöşinlar jangsiz tarqaldi. Qora qöyunlilar bilan ittifoqda Hirotni olişga qilgan navbatdagi urinişi ham muvaffaqiyatsiz tugadi, va Abulqosim Bobur uni kör qildi.

Öğli Ibrohim Hirotni qisqa muddat egalladi. 1458-yil iyunda şaharni Jahonşoh oldi. Keyingi bahorda Alouddavla va Ibrohim Sulton Sanjar bilan Abu Said ga qarşi ittifoq tuzdi, ammo Saraxs jangida mağlub böldi. Ibrohim bir neça oydan söng vafot etdi. Alouddavla Kaspiy böyidagi Rustamdorda surgunda vafot etdi va Hirotdagi Gavharşod maqbarasiga dafn etildi.

Xotinlari: Zaynab (Yodgor Şoh Arlotning qizi) va Murod Sulton oğo (Barot Xoja Bakhşining qizi). Farzandlari: Boysunğur (1435–1456), Ibrohim (1440–1459), Ruqayya Sulton begim (Abu Said Mirzoning rafiqasi) va Şahzoda.

Özbekça manbada vafoti 1461-yil 6-dekabr, rus va ingliz manbalarida 1460 (rus manbasida 6-dekabr) deb körsatilgan.