Yöldoş A'zamov

Yöldoş A'zamov (şuningdek, Yöldoş Agzamov; 1909-yil 10-may, Toşkent — 1985-yil 16-iyun, Toşkent) — özbekistonlik aktyor, kinorejissyor va dramaturg. 1979-yilda SSSR xalq artisti unvoniga sazovor bölgan.

A'zamov 1909-yil 10-mayda Toşkentda tuğilgan. 1926-yildan 1930-yilgaça Sovkino va Vostokkino kinostudiyalarida aktyor bölib işlagan. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, 1930-yilda Davlat kinematografiya texnikumining aktyorlik fakultetini tamomlagan. 1930-yildan Özbekfilmda (avval „Özbekgoskino“ tresti) aktyor va rejissyor sifatida faoliyat yuritgan.

Rus tilidagi ma'lumotga köra, 1930-yillar oxirida Toşkent Yoş tomoşabinlar teatrida rejissyor, Respublika qöğirçoq teatrida badiiy rahbar bölgan, 1939-yildan Özbekfilmda rejissyor-quruvçi bölgan. 1946-yildan KPSS a'zosi edi.

U 1985-yil 16-iyunda Toşkentda vafot etgan va Çiğatoy qabristoniga dafn etilgan. Özbek tilidagi maqolada u 76 yoşda, ingliz tilidagi maqolada 75 yoşda vafot etgani aytiladi.

Aktyor sifatida „Yer çanqoği“ (1930) filmida Qurbongeldi, „Yuksaliş“ (1931) filmida mexanik obrazlarini yaratgan. Keyinroq „Sayyod qönğiroği“, „Ötgan kunlar“, „Olovli söqmoqlar“ filmlarida ham rol öynagan. „Tohir va Zuhra“ (1945) filmida ikkinçi rejissyor bölgan.

Birinçi mustaqil badiiy filmi „Qiliç“ (1934) hisoblanadi. Uruşdan keyin hujjatli-xronikal filmlar („Xalq qizlari“, „Toşkent MESi“ va boşqalar) ustida işlagan. Rus tilidagi ma'lumotga köra, u bir qança tarğibot filmlarini yaratgan va yuzdan ortiq xronikal hamda hujjatli film çiqargan.

Kinorejissyor sifatida „Gulbahor“ (1956), „Maftuningman“ (1958), „Furqat“ (1959), „Istiqbol yöli“ (1961), „Oydin sahifa“ (1965), „Sayyod qönğiroği“ (1966), „Ötgan kunlar“ (1969), „Olovli söqmoqlar“ (1971), „Mehrobdan çayon“ (1973), „Odamlar taşvişida“ (1976), „Ota nasihati“ (1979), „Katta va qisqa hayot“ (1981) va boşqa filmlarni suratga olgan. „Maftuningman“ özbek kinosidagi dastlabki komediya sifatida tilga olinadi va eng sara özbek filmlaridan biri hisoblanadi. „Ötgan kunlar“ filmining yili ingliz tilidagi maqolada bir joyda 1967, filmografiyada 1969 deb berilgan.

Özbek tilidagi maqolaga köra, uning ijodida xalqning tarixiy va zamonaviy hayotini milliy ruhda körsatişga intiliş seziladi, aktyorlar bilan obrazlar ustida çuqur işlaş rejissyorga xos edi.

Özbekistonda xizmat körsatgan san'at arbobi (özbekça maqolada 1964 va 1965, rus tilidagi maqolada 13.11.1964, inglizçada 1965), Özbekiston SSR xalq artisti (1970), SSSR xalq artisti (1979). Hamza nomidagi Özbekiston SSR Davlat mukofoti 1972-yil (özbekça), 1970-yil (rusça va inglizça) berilgani aytiladi; rus tilidagi ma'lumotda u „Ötgan kunlar“ filmi uçun berilgan. Şuningdek, Oktyabr Inqilobi ordeni, „Nişon“ (Hurmat belgisi) ordeni (1959) va „Mehnatdagi alohida xizmatlari uçun“ medali (1951) bilan taqdirlangan.