Usmonxöja Pölatxöjayev
SaqlaşBoşqa nomlari: Osman Kocaoğlu
Öqiş: 2 daqiqa
Usmonxöja Pölatxöjayev (Turkiyada Osman Kocaoğlu nomi bilan ham tanilgan) — Buxorodagi jadidçilik harakati va Yoş buxoroliklar yetakçilaridan biri, Buxoro xalq sovet respublikasi Markaziy Ijroiya komiteti (MIK) raisi. Keyinçalik Turkiyada yaşab, Turkiston tarixi va madaniyatini örgandi.
Hayoti
13Manbalarda tuğilgan joyi haqida ziddiyat bor: özbekça Vikipediyaga köra u 1878-yilda Öşda tuğilgan va otasi Qori Pölatxöja savdogar bölgan; rusça Vikipediya uni Buxoroda boy savdogar oilasida tuğilgan deb yozadi. Ikkala manba tuğilgan yilni 1878 deb körsatadi. Dastlabki ta'limni Buxorodagi madrasada olgan. Özbekça manbaga köra, yoşligida Ismoil Gaspirali naşr etgan «Tarjimon» gazetasi va boşqa matbuotni öqiş orqali jadidçilik ğoyalaridan ilhomlangan.
Rusça Vikipediyaga köra, 1908–1912-yillarda Istanbulda öqigan, özbekça manbada esa 1913-yilning bahorida Hamidxöja bilan Istanbuldan Buxoroga qaytgani aytiladi. Rusça manba qaytiş yilini 1913 deb körsatadi.
Jadidçilik faoliyati
13U «Şirkati Buxoroyi şarif» va «Tarbiyai atfol» taşkilotlari asosçilari orasida tilga olinadi. «Buxoroyi şarif» va «Turon» gazetalarini taşkil etişda yordam bergan, Karki şahrida 1910-yilda yangi usuldagi maktab oçilişiga taşabbuskor bölgan. 1913-yildan Buxoroda jadid maktabini oçdi; 1914-yilda uning maktabida 200 kişi ta'lim olgan. Maktabda öquvçilar yoşiga qarab sinflarga ajratilgan, dunyoviy fanlarga e'tibor qaratilgan, xarita va globuslardan foydalanilgan. Buxoro qozikaloni maktabini yopiş evaziga lavozim taklif qilganda, Ayniy yozişiça, u rad javobini bergan.
Siyosiy faoliyati
131917-yilda Yoş buxoroliklarning eng faol a'zolaridan bölgan; 8-aprel namoyişidan söng amir sarbozlaridan qoçib, Toşkentga ketgan. 1920-yil 29-avgustdagi muvaqqat hukumatda moliya noziri böldi. Özbekça manbaga köra, 1921-yil 23-sentyabrda Buxoro xalq vakillarining ikkinçi qurultoyida MIK raisi e'lon qilingan; rusça manba buni 1921-yil avgustdagi II Sovetlar qurultoyi deb körsatadi.
U Buxoroning mustaqilligini yoqlab, sovet qöşinlarining çiqib ketişini talab qilgan. Özbekça manbaga köra, 1921-yil 9-dekabrda Duşanbedagi rus garnizoni qömondonlarini hibsga oldirgan. Rusça va inglizça manbalarga köra, Şarqiy Buxoroga jönatilgaç, bosmaçilar harakati tomoniga ötgan; 1922-yilda Kobulga ketib, Afğoniston amiri Omonulloxon bilan bolşeviklarga qarşi kuraş töğrisida şartnoma imzolagan. Inglizça manba uning vakolati 1922-yil 12-aprelda tugaganini yozadi.
Turkiyadagi hayoti
13Afğonistondan keyin Turkiyaga ötgan (inglizça manbaga köra 1923-yilda). Zaki Validiy Töğon va Mustafo Çöqay qatorida Turkiston muhojirligining rahbarlaridan biri bölgan. Turkiston tarixi va madaniyatiga oid maqola va kitoblar yozgan; rusça manbaga köra, 1936-yilda «Turkiston» kitobini yozgan va Ankaradagi Turk madaniyatini örganiş institutining hammuassislaridan biri bölgan. U 1968-yilda Istanbulda vafot etgan (rusça manbada 28-iyul sanasi keltirilgan) va Uskudar tumanida dafn etilgan.
Baholar
131973-yilda çop etilgan Özbekiston sovet ensiklopediyasida u Yoş buxoroliklarning «öng oqimi»ga kiruvçi, inqilobga qarşi harakat iştirokçisi sifatida tasvirlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Usmonxöja Pölatxöjayev // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1566 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUsmonxöja Pölatxöjayev. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1566
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1566
Hayot yöli 6 bekat · Globusda köriş →
Öş 1878
Tuğildi
Istanbul 1908–1912 · 4 yil
Istanbulda öqigan, turk tilini mukammal örgangan va „Buxoro Ta'mimi Maorif“ jamiyatiga asos solgan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%BE%D0%B4%D0%B6%D0%B0Buxoro 1913–1918 · 5 yil
Istanbuldan qaytib, jadid maktabini oçgan va Yoş buxoroliklar harakatining yetakçilaridan biri bölgan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%BE%D0%B4%D0%B6%D0%B0Buxoro 1920–1921 · 1 yil
Buxoro Xalq Sovet Respublikasida moliya noziri, söng Markaziy Ijroiya komiteti raisi bölgan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%BE%D0%B4%D0%B6%D0%B0Qobul 1922–1923 · 1 yil
Afğonistonga qoçib, amir Amonulloxon bilan şartnoma imzolagan va muhojirlar yetakçisi bölgan.
Manba: https://en.wikipedia.org/wiki/Osman_Kocao%C4%9FluIstanbul 1968
Vafot etdi
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Wikidata: Q4498723wikidata.org · 4 ta fakt manbasi
- 2https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%BE%D0%B4%D0%B6%D0%B0ru.wikipedia.org
- 3https://en.wikipedia.org/wiki/Osman_Kocao%C4%9Fluen.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.