Abu Nasr Mubaşşir Taroziy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Abu Nasr Mubaşşir Taroziy (ÖzME'da: Sayid Abu Nasr Mubaşşir Taroziy; 1896–1977) — Turkistonlik islom ulamosi, ilohiyotçi va adib. U 20-asrning birinçi çoragida diniy ta'lim va ma'rifat bilan şuğullangan, sovet hukumatining dinga qarşi siyosati sabab yurtini tark etgan va umrining qolgan qismini muhojirlikda ötkazgan. Arab dunyosi va Osiyoning bir qator mamlakatlarida asarlari tarqalgan kam sonli özbek muhojir olimlaridan biri hisoblanadi.1
Hayoti va ta'limi
13ÖzME'ga köra, Taroziy 1896-yilda Avliyootada tuğilgan. Bu şahar keyinçalik Jambul, hozir esa Taroz deb ataladi; olimning nisbasi ham şu joy nomi bilan boğliq. U dastlab Toşkentdagi Abulqosim madrasasida, söngra Buxorodagi Mir Arab madrasasida tahsil olgan. Ilohiyot ilmini öz davrining nufuzli olimi — Toşkentda dars bergan şayx Muhammad al-Asaliy aş-Şomiydan, xalq orasida Şomiy domla nomi bilan tanilgan ustozdan örgangan.
Faoliyati Turkistonda
131920-yillar boşida, ÖzME ta'biri bilan aytganda, «xudosizlik» tarğiboti kuçaygan bir paytda Taroziy unga javoban özbek tilida «Qur'on va nubuvvat» («Qur'on va payğambarlik») nomli kitob yozgan. Ensiklopediyaning ma'lumotiça, bu asar olimning fors va arab tillaridagi boşqa yozuvlari bilan birga ança tez orada sovet hokimiyati tomonidan musodara etilgan.
1923-yilda u «Ulamoi Turkiston» jamoasi çiqargan «Izoh ul-Marom» jurnali tahririyatida işlagan. Şuningdek, ÖzME'ga köra, Taroz şahridagi diniy idoraga boşçilik qilgan, maktablar oçib, islom ta'limotini keng yoyişga harakat qilgan. Bunday faoliyat yangi hokimiyatning siyosatiga zid edi va oxir-oqibat 1930-yilda olim vatanidan ketişga majbur bölgan.
Muhojirlikdagi hayoti
13Taroziy avval Afğonistonda, keyin Misrda yaşab, ilmiy va ijodiy işini davom ettirgan. ÖzME uning islom ilohiyotiga bağişlangan asarlari soni 47 ta ekanini qayd etadi. Olimning diniy maqolalari Misrdan taşqari Saudiya Arabistoni, Suriya, Iroq, Livan, Hindiston, Pokiston, Indoneziya, Afğoniston va hatto Yaponiyada naşr etilgan. Taroziy 1977-yilda Qohirada vafot etgan.
Özbekça Vikipediyadagi maqola ham asosan ÖzME ma'lumotlariga tayanadi; boşqa tillardagi Vikipediyalarda bu olim haqida alohida maqola topilmadi. Şu sababli uning muhojirlikdagi hayoti va asarlarining aniq nomlari haqida qöşimça ma'lumotlar maxsus tadqiqotlarni talab qiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Abu Nasr Mubaşşir Taroziy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2909 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAbu Nasr Mubaşşir Taroziy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2909
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2909
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Taroziy (ulamo)uz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 8-jild, 141-b.manbaa.uz · ÖzME, 8-jild, 141-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.