Qohira
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Qohira (arabça: القاهرة) — Misr poytaxti va eng yirik şahri. U Nil daryosi böyida, deltasining janubida joylaşgan va Qohira muhofazasining ma'muriy markazidir.
Tarixi
13Uzbekça va ingliz Vikipediyasida şahar örnida qadimda aholi punktlari bölgani aytiladi. Hozirgi Qohira hududida Memfis va Geliopol kabi qadimiy şaharlar ham bölgan. Rim davrida Nil sohilida Bobil qal'asi qurilgan. Arablar Misrni zabt etgaç, 641 yoki 642-yilda Amr ibn al-Os Bobil yonida Fustat şahriga asos solgan. Fustat „çodir“ degan ma'noni anglatadi.
861-yilda Ravzo orolida nilometr qurilgan. Özbekça Vikipediyada uning quruvçisi Ahmad al-Farğoniy deb körsatilgan, inglizça Vikipediyada esa uni Abbosiy xalifa al-Mutavakkil buyruği bilan qurilgan degan. Inşoot hozirgaça saqlangan. 870-yilda Ahmad ibn Tulun Fustat yaqinida yangi ma'muriy markaz al-Qatoi'ni barpo etgan, 876–879-yillarda esa Ibn Tulun masjidi qurilgan.
969-yilda Fotimiylar Misrni egalladi. Xalifa al-Muizz buyruği bilan qömondon Javhar as-Siqilliy yangi mustahkam şahar qurdi; şahar 973-yilda Fotimiylar xalifaligi poytaxti böldi va hozirgi nomini oldi. Rusça va inglizça manbalarga köra, nom „ğolib“ ma'nosini beradi. Keyinçalik şahar Ayyubiylar va mamluklar davrida yirik markaz böldi. 1517-yilda uni usmonli turklar egalladi. 1798–1801-yillarda fransuz qöşinlari bosib oldi, 1882-yilda ingliz qöşinlari egalladi. 1922-yildan Misr Podşohligi, 1953-yildan Misr Respublikasi, 1971-yildan Misr Arab Respublikasi poytaxti.
Geografiyasi
13Şahar Nil daryosining har ikki sohilida joylaşgan; asosiy qismi öng (şarqiy) sohilda. Janubi-ğarbda unga Giza tutaşadi. Daryo örtasida Ravzo va Gazira orollari bor. Iqlimi quruq: özbekça Vikipediyada yillik yoğin 34 mm, rusça Vikipediyada 24 mm deb berilgan. Aprel–may oylarida xamsin şamoli esadi.
Aholisi
13Aholi soni manbalarda turliça. Özbekça Vikipediya (2000-yil) şahar atrofi bilan 16 mln.dan ortiq kişi, rusça Vikipediya şaharning özida 2023-yilda 9 801 536 kişi, 2009-yilda aglomerasiyada 17 856 000 kişi deb körsatadi. Inglizça Vikipediyaga köra, şaharda 9,8 mln.dan ortiq, yirik Qohira hududida 22 mln.dan ortiq kişi yaşaydi.
Iqtisodiyoti
13Qohira — xalqaro havo, temir yöl, avtomobil va daryo yöllarining yirik çorrahasi. Mamlakat sanoat korxonalarining çoragi şu yerda. Maşinasozlik, metallsozlik, töqimaçilik, kimyo, sement va oziq-ovqat sanoati rivojlangan. Şahar savdo-moliya va noşirlik markazi. Hunarmandçilikda teri va yoğoçdan buyumlar tayyorlanadi. Metro 1987-yilda oçilgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda Misr muzeyi, islom san'ati muzeyi, universitet, kutubxona va teatrlar bor. Al-Azhar — Misrning eng qadimgi universiteti. Qohiraning tarixiy markazi 1979-yilda Jahon merosi röyxatiga kiritilgan. Eski Qohirada Amr ibn al-Os va Ibn Tulun masjidlari, Vizantiya davri çerkovlari, Fotimiylar davridan şahar devori xarobalari, Usmonlilar davridan Sinon poşo va Muhammad Ali masjidlari saqlangan. Giza piramidalari şaharning janubi-ğarbiy çekkasida.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Qohira // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/553 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAQohira. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/553
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/553
Raqamlarda
Aholi soni · 1-iyul 2023
9,8 mln kişi
+2 %1-iyul 2021ga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
3 ta manba- 1Wikidata: Q85wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q79wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 3Wikidata: Q336550wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.