Najib Mahfuz

Najib Mahfuz (1911–2006) — misrlik arab yozuvçisi, romannavis va hikoyanavis, 1988-yilgi adabiyot böyiça Nobel mukofoti laureati. ÖzME'ga köra, u 1911-yil 11-dekabrda Qohirada tuğilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, yozuvçi 2006-yil 30-avgustda vafot etgan; u adabiyot böyiça Nobel mukofotini olgan yagona misrlik hisoblanadi.1

Inglizça Vikipediyaga köra, Mahfuz Qohiraning eski qismida, örta hol musulmon oilasida tuğilgan, oiladagi yetti farzandning eng kiçigi bölgan. 1919-yilgi Misr inqilobi uning bolalik xotiralarida çuqur iz qoldirgan. ÖzME'ga köra, u 1934-yilda Qohira universitetining adabiyot fakultetini tamomlagan; Inglizça Vikipediyada u falsafa yönalişida tahsil olgani aytiladi. Söngra davlat xizmatida işlagan va yozuvçilikni kasb qilib tanlagan. 1994-yilda bir ekstremist uni uyi yonida pişoq bilan yaralagan.

ÖzME'ga köra, Mahfuzning ilk kitobi — jamiyatdagi boylik va qaşşoqlik örtasidagi ziddiyat haqidagi novellalar töplami (1936). Keyin u qadimgi Misr tarixiga bağişlangan romantik-tarixiy romanlar yozgan: «Taqdir öyini» (1939), «Radobis» (1943), «Fiva kuraşi» (1944). Söngra yana zamonaviy ijtimoiy mavzularga qaytgan. «Yangi Qohira» (1945) romanida Ikkinçi jahon uruşi arafasidagi misrlik yoşlarning hayoti tasvirlangan. «Xon al-Xaliliy» (1946), «Midaq tor köçasi» (1947) va «Avvali va nihoyasi» (1949) romanlarida 1919-yilgi qözğolondan uruş oxirigaça bölgan davrdagi Misr jamiyatining turli qatlamlari hayoti körsatilgan.

Yozuvçining eng maşhur asari — 1956–1957-yillarda çiqqan uç romandan iborat turkum. Inglizça Vikipediyada «Qohira trilogiyasi» deb ataladigan bu romanlar eski Qohira mahallalari nomi bilan atalgan va XX asrning birinçi yarmidagi misrlik oilalar hayotini hikoya qiladi. ÖzME'ga köra, 1960-yillardagi romanlarida, jumladan, «Öğri va it» (1961), «Nil ustidagi safsata» va «Miramar pansionati» (1966) da, şuningdek, «Yomğir ostidagi sevgi» (1975) asarida 1952-yilgi inqilob va undan keyingi muammolar aks etgan. U bir qança novellalar töplamlari ham yozgan.

Inglizça Vikipediyaga köra, Mahfuz yetmiş yillik ijodi davomida 35 roman, 350 dan ortiq hikoya, 26 kinossenariy va yettita pyesa yaratgan, köp yillar gazetalarga maqolalar yozgan. Uning barça romanlari voqeasi Misrda keçadi. Şved akademiyasi uni ham aniq realistik, ham köp ma'noli asarlari orqali butun insoniyatga taalluqli misr nasrini yaratgan yozuvçi deb baholagan. ÖzME'ga köra, köp asarlari ekranlaştirilgan yoki sahnalaştirilgan, ayrim parçalari özbek tilida e'lon qilingan.