Odil Yoqubov

Odil Yoqubov (1926–2009) — özbek yozuvçisi, dramaturg, publitsist va jamoat arbobi, Özbekiston xalq yozuvçisi (1985). U «Uluğbek xazinasi», «Diyonat», «Köhna dunyo» kabi romanlari bilan özbek nasrida psixologik romanning rivojiga katta hissa qöşgan. ÖzME'ga köra, u 1926-yil 20-oktabrda hozirgi Qozoğistonning janubidagi Qarnoq qişloğida tuğilgan; rusça Vikipediya tuğilgan kunini 22-oktabr deb beradi. Yozuvçi 2009-yil dekabrda Toşkentda vafot etgan.12

Rusça Vikipediyaga köra, Qarnoq Turkiston şahridan 25 km uzoqlikda joylaşgan. Yozuvçining otasi 1937-yilda qatağon qilingan. Odil Yoqubov 1945-yilda maktabni bitirib, könilli ravişda frontga ketgan va Ikkinçi jahon uruşi qatnaşçisi bölgan, söng 1951-yilgaça harbiy xizmatda bölgan. 1956-yilda hozirgi Özbekiston Milliy universitetining filologiya fakultetini tamomlagan.

ÖzME'ga köra, u Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasida adabiy maslahatçi (1955–1959), «Literaturnaya gazeta»ning Özbekistondagi maxsus muxbiri (1959–1963, 1967–1970), «Özbekfilm» kinostudiyasi va davlat kinematografiya qömitasida boş muharrir (1963–1967), Ğafur Ğulom nomidagi Adabiyot va san'at naşriyotida boş muharrir örinbosari (1970–1982), «Özbekiston adabiyoti va san'ati» gazetasining boş muharriri (1982–1987) bölib işlagan. 1987–1991-yillarda Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi boşqaruvining birinçi kotibi, 1991-yildan Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atamaşunoslik qömitasi raisi bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1989-yilda SSSR xalq deputati etib saylangan.

Yozuvçining ilk asari — «Tengdoşlar» qissasi 1951-yilda çop etilgan. «Dastlabki qadam» (1953), «Ikki muhabbat» (1955) hikoyalar töplamlari va «Tilla uzuk» (1961) qissa va hikoyalar töplamidan söng «Muqaddas» qissasi (1960) bilan uning öziga xos uslubi namoyon bölgan. ÖzME'ga köra, bu asarda xudbinlik yöliga kirib qolgan yigitning töğri yölga qaytişi hikoya qilinadi.

«Er boşiga iş tuşsa...» romani (1966) uruş yillaridagi front orqasi hayotiga bağişlangan. Rusça Vikipediyaga köra, 1969-yilda Mirzo Uluğbek yubileyining nişonlanişi yozuvçini tarixiy roman yozişga ilhomlantirgan: «Uluğbek xazinasi» (1973) romani ustida u 1970–1973-yillarda işlagan va bu asar uçun 1977-yilda Hamza nomidagi Davlat mukofotini olgan. «Köhna dunyo» (1982) romanida Abu Ali ibn Sino va Abu Rayhon Beruniyning taqdiri tasvirlangan. «Diyonat» (1977), «Oq quşlar, oppoq quşlar» (1988) va «Adolat manzili» (1998) romanlarida 20-asrning 60–70-yillaridagi özbek jamiyati hayoti, halollik va adolat uçun kuraş mavzulari yoritilgan. ÖzME'ga köra, bu romanlar bilan yozuvçi özbek nasrida ijtimoiy ruhni, keskin konflikt va psixologik tahlilni kuçaytirgan.

Yoqubov «Çin muhabbat» (1955), «Aytsam tilim, aytmasam dilim kuyadi», «Yurak yonmoği kerak» (1958), «Olma gullaganda» (1961), «Muzaffar Temur» (1996), «Bir koşona sirlari» (2000) kabi pyesalar hamda kinossenariylar muallifi. U Abdulla Qodiriy, Ğafur Ğulom, Oybek, Abdulla Qahhor, Abdulla Oripov va boşqa adiblar haqida adabiy portretlar yozgan, tarjimon va munaqqid sifatida ham faoliyat yuritgan. Asarlari köplab tillarga tarjima qilingan.

Yozuvçi «Döstlik» (1994) va «El-yurt hurmati» (1998) ordenlari bilan taqdirlangan. Özbekça va rusça Vikipediyaga köra, 2026-yilda u «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni bilan mukofotlangan.