Abdulla Oripov

Abdulla Oripov (1941-yil 21-mart – 2016-yil 5-noyabr) — özbek şoiri, tarjimon va jamoat arbobi, Özbekiston Qahramoni. U Özbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi matnining muallifi sifatida tanilgan.

Abdulla Oripov 1941-yil 21-martda Qaşqadaryo viloyati Koson tumanidagi Neköz qişloğida tuğilgan. Otasi Orifboy Ubaydulla öğli jamoa xöjaligi raisi bölgan. Oilada sakkiz farzand — tört öğil va tört qiz bölib, Abdulla öğillarning kenjasi edi.

1958-yilda örta maktabni oltin medal bilan bitirib, Toşkent Davlat universitetining özbek filologiyasi fakultetida jurnalistika yönalişida öqidi va 1963-yilda oliygohni imtiyozli diplom bilan tamomladi. Ingliz tilidagi maqolada ham u 1963-yilda jurnalistika böyiça bitirgani aytiladi.

Oripovning oilasi haqida manbalarda quyidagilar keltirilgan: rus tilidagi maqolaga köra, u beş qiz va bir öğilning otasi bölgan; ingliz tilidagi maqolada ham beş qizi va bir öğli borligi, biroq bolalari soni olti ekani yozilgan.

Oripov uzoq davom etgan kasallikdan söng 2016-yil 5-noyabrda AQShda (manbalarda Texas ştati, Xyuston şahri körsatilgan) vafot etdi. U Toşkentdagi Çiğatoy qabristoniga dafn etilgan.

Universitetdan söng Oripov “Yoş gvardiya” naşriyotida muharrir bölib işladi. Keyinçalik “Şarq yulduzi” jurnalida bölim mudiri (1974–1976), Yozuvçilar uyuşmasida adabiy maslahatçi (1976–1982), uyuşmaning Toşkent viloyati bölimi mas'ul kotibi (1982–1983) va “Gulxan” jurnali boş muharriri (1983–1985) lavozimlarida işladi.

U Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasida mas'ul kotib bölgan, 1996–2009-yillarda uyuşma raisi böldi, 2009-yildan esa faxriy raisi edi. Uyuşma rahbarligi davri ingliz tilidagi maqolada 1994-yildan 2009-yilgaça deb körsatilgan. U 2005-yilda Senat a'zosi etib tayinlangan.

Oripovning talabalik davrida matbuotda ilk şe'ri çop etilgan. 1965-yilda “Mitti yulduz” nomli ilk şe'riy töplami naşr etildi. Undan keyin “Közlarim yölingda”, “Onajon”, “Ruhim”, “Özbekiston”, “Xotirot”, “Yurtim şamoli”, “Hayrat”, “Najot qal'asi”, “Yillar armoni”, “Haj daftari”, “Saylanma” kabi töplamlari çiqdi. Şuningdek, “Jannatga yöl”, “Ranjkom” va “Sohibqiron” kabi dostonlar yozgan. 2000–2001-yillarda “Tanlangan asarlar” tört jildda naşr etilgan.

Rus tilidagi maqolaga köra, Davlat madhiyasi 1992-yil 10-dekabrda Oliy Kengaşning sessiyasida qabul qilingan.

Oripov Dantening “Ilohiy komediya” asarini özbek tiliga tarjima qilgan. Şuningdek, Nekrasov, Lesya Ukrainka, Taras Şevçenko, Qaysin Quliyev va boşqa şoirlar asarlarini tarjima qilgan.

Oripov 1998-yilda “Özbekiston Qahramoni” unvoniga sazovor bölgan (rus manbasida sana — 26-avgust). “Özbekiston xalq şoiri” unvoni berilgan yil özbekça va rusça maqolalarda 1983-yil, ingliz tilidagi maqolada 1989-yil deb körsatilgan. U “Döstlik” ordeni (1994), Hamza nomidagi Davlat mukofoti (1981), Alişer Navoiy nomidagi Davlat mukofoti hamda 2015-yilda Italiya yulduzi ordeni bilan taqdirlangan. Navoiy mukofoti yili ingliz tilidagi maqolada 1992-yil, boşqa manbalarda 1994-yil deb berilgan.

2023-yilda “Abdulla Oripov” nomli badiiy film çiqarilgan.