Usta Olim Komilov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Usta Olim Komilov (1875, Marğilon — 1953-yil 3-aprel, Toşkent) — özbek sozandasi (doira, noğora, çang ijroçisi), milliy kuy, usul va raqslarning bilimdoni, pedagog. ÖzME uni özbek sahna raqsi san'atining asosçilaridan biri deb biladi. 1932-yilda Mehnat Qahramoni, 1937-yilda Özbekiston xalq artisti unvonlari bilan taqdirlangan.1
Hayoti
13Özbekça Vikipediyaga köra, Usta Olim Marğilonda kambağal töquvçi oilasida tuğilgan. Ön yoşida otasidan ayrilgaç, maktabga borolmay kunlik mardikorlik qilgan, keyin Samarqandga, tağasining yoniga köçib, uzoq yillar uning qöl ostida işlagan. Böş paytlarida tanbur va doira çalişni örgana boşlagan, söngra Marğilonga qaytib hunarmandçilik bilan birga musiqa mahoratini oşirgan.
ÖzME'ga köra, doira çalişni u Marğilonda Masaid otadan örgangan. Dastlab yallaçilar va sozandalarga jör bölib töy va sayillarda, keyinroq çoyxonalarda çalgan. Özbekça Vikipediyada aytilişiça, 1920-yillar boşida u faqat musiqa bilan şuğullangan, ona şahrida musiqa tögaraklari taşkil qilgan, 1924—1926-yillarda respublika böylab dars beradigan musiqa öqituvçilari guruhini tayyorlaşda qatnaşgan.
1926-yildan Usta Olim Özbek davlat konsert-etnografik truppasida doiraçi bölib işlagan; bu jamoa 1929-yildan Özbek davlat musiqali teatriga, 1939-yildan Özbek davlat opera va balet teatriga aylangan. 1926—1943-yillarda raqs studiyasida dars bergan.
Raqs san'atidagi hissasi
13Usta Olim töplagan va özi işlab çiqqan raqs usullari keyingi avlod raqqosalari uçun asosiy qöllanmaga aylangan. ÖzME'ga köra, u Tamaraxonim va M. Turğunboyeva kabi maşhur raqqosalarning ustozi bölgan. Tamaraxonim bilan birga «Zang», «Gul öyin», «Sadr», «Daromadi gul öyin» kabi qadimiy raqslarni sahnaga moslaştirgan, ularning ayrimlarini ansambl ijrosiga ötkazgan. «Pilla», Turğunboyeva bilan hamkorlikda «Paxta» va mustaqil ravişda «Tantana» raqslarini yaratgan.
U «Farhod va Şirin» hamda «Gulsara» spektakllariga raqslar qöygan, «Paxta» (1933) va «Şohida» (1939) baletlarini sahnalaştirişda iştirok etgan. 1930-yilgi Moskvadagi milliy teatrlar olimpiadasida va 1937-yilgi özbek san'ati dekadasida qatnaşgan.
Doiraçilik maktabi
13ÖzME uning ijro uslubini zarblarning jilvadorligi va tembr imkoniyatlarining rang-barangligi bilan ajralib turadi deb baholaydi. Usta Olim ijro etgan köplab xalq doira usullari I. Akbarov, V. Uspenskiy va Ye. Romanovskaya tomonidan notaga yozib olingan. U T. Inoğomov, K. Azimov, A. Töyçiyev kabi doiraçilarni tarbiyalagan.
1935-yilda Londonda ötgan birinçi xalqaro raqs festivalida Usta Olim Tamaraxonim va boşqalar bilan birga ğoliblikka erişgan. ÖzME'ga köra, uning kaftlaridan olingan gips nusxa Angliyadagi muzeyda saqlanadi.
Xotirasi
13Farğonadagi musiqa maktablaridan biri, Toşkent va Marğilondagi köçalar Usta Olim nomi bilan atalgan. Uning hayoti va ijodiga T. Obidovning 1958-yilda çiqqan kitobi bağişlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Usta Olim Komilov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3794 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUsta Olim Komilov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3794
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3794
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Usta Olim Komilovuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 9-jild, 185–186-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 185–186-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.