Quddus Muhammadiy

Quddus Muhammadiy (asl ismi Quddus Muhammadiyev; 1907-yil 25-oktabr, Toşkent — 1999-yil 22-iyun) — özbek bolalar şoiri. ÖzME'ga köra, 1982-yilda unga «Özbekiston xalq yozuvçisi» unvoni berilgan, 1957-yildan esa Özbekistonda xizmat körsatgan öqituvçi. Ijodi bolalarga tabiatni sevişni, mehnatni qadrlaşni va bilimga intilişni örgatuvçi şe'r va ertaklardan iborat.1

Quddus Muhammadiy 1930-yilda qişloq xöjaligi texnikumini tugatgan, söng Örta Osiyo davlat universitetida (1931—1932) va Toşkent tibbiyot institutida (1932—1937) tahsil olgan. 1930—1932-yillarda maktabda dars bergan. ÖzME'ga köra, 1941—1945-yillarda u Islom şoirning kotibi bölib işlagan.

Özbekça Vikipediyada uning vafot sanasi boşqaça — 1997-yil 21-iyun deb körsatilgan, unvoni esa «Özbekiston xalq şoiri» deb yozilgan. Şu manbaga köra, şoir 1995-yilda «Döstlik» ordeni bilan taqdirlangan, 2025-yilda esa vafotidan söng «Fidokorona xizmatlari uçun» ordeni bilan mukofotlangan.

Şe'rlari 1928-yildan «Quddus» taxallusi bilan matbuotda çiqa boşlagan. Birinçi töplami — maktab öquvçilari hayotiga bağişlangan «Öquvçiga esdalik» 1946-yilda naşr etilgan. Keyingi yillarda «Şe'r va ertaklar», «Sinov» (1947), «Orzu», «Bahor keldi» (1948), «Qirq öğil, qirq qiz» (1951), «Yangi uy» (1953) kabi kitoblari çiqqan; «Kitob», «Bu binoni kim qurgan?», «Oq toğlar», «Tentaksoy» asarlarida inson mehnati uluğlanadi.

1960—1980-yillarda u «Qanday bölmoğim kerak?» (1960), «Juda qiziq, juda çiroyli» (1961), «Ona-bola mehri» (1963), «Bola boşidan, öğlon yoşidan» (1964), «Qanotli döstlar» (1978), «Çöpon bobo qöşiği» (1979) kabi töplamlarini e'lon qilgan. Beş kitobdan iborat «Tabiat alifbesi» (1974—1980) turkumida bolalarni Özbekiston tabiatini asraşga, suv va havoni toza saqlaşga da'vat etadi. Şoirning sönggi asarlari qatorida «Kitob va Oftob» (1986) va «Men sizga bir hikmat aytaman» (1987) bor.

ÖzME şoir ijodining asosiy fazilati sifatida badiiylik, ma'rifat va tarbiyaning uyğunligini körsatadi. U asarlarini bolalarning yoşi va tuşunişiga moslab yozgan, kinoya, satira va yumordan unumli foydalangan. Tabiat hodisalari va hayot voqealarini sinçkovlik bilan kuzatib, ularni jonli, harakatga boy obrazlarda tasvirlagan.

Quddus Muhammadiy Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati; ÖzME bu mukofotni 1969-yilga, özbekça Vikipediya esa 1970-yilga boğlaydi. Uning hayoti va ijodi haqida M. Qöşjonov, L. Bat va R. Xöjayeva tadqiqotlar yozgan.