Damaşq
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Damaşq (arabça: دمشق, Dimaşq; şuningdek, Şom) — Suriya Arab Respublikasining poytaxti. Şahar dunyodagi eng qadimiy aholi punktlaridan biri hisoblanadi, uning şe'riy nomi — «Yasemin şahri».
Tarixi
13Uzbekça Vikipediyaga köra, Damaşqning beş ming yildan ortiq tarixi bor. Rus Vikipediyasida şahar haqidagi dastlabki eslatmalar mil. av. 2500-yilga tegişli deyiladi. Misr fir'avni Tutmos III ning geografik röyxatida şahar nomi mil. av. 15-asrda tilga olingan. Ibn Asokir (12-asr) şaharning paydo bölişini mil. av. 4-ming yillikka boğlagan.
Şahar Misr fir'avnlari, oromiylar, ossuriylar, bobilliklar, forslar, Iskandar Zulqarnayn davlati, Rim imperiyasi va Vizantiya tasarrufida bölgan. Mil. av. 64-yilda Pompey uni Rim imperiyasiga qöşgan (rus manbasi). Arablar Yarmuk jangidan (636) söng şaharni egallagan. 661–750-yillarda Damaşq Umaviylar xalifaligining markazi bölgan. Keyinçalik abbosiylar, tuluniylar, fotimiylar, saljuqiylar hukmronlik qilgan; salibçilar şaharni egallay olmagan.
1260-yilda şahar mamluklar qöliga ötgan. Mamluklar davrida savdo va hunarmandçilik rivojlangan. Özbekça manbada 1401-yilda Amir Temur tasarrufiga ötgani, rus manbasida esa 1400-yilda Tamerlan şaharni vayron qilgani, usta hunarmandlar Samarqandga olib ketilgani aytiladi. 1516-yildan 1918-yilgaça şahar Usmoniylar tarkibida bölgan. 1920-yilda Suriya Fransiya mandatiga ötgan, 1943-yilda mustaqillikka erişgaç, Damaşq poytaxt bölib qolgan. Rus manbasiga köra, 2024-yil 8-dekabrda şahar qurolli muxolifat nazoratiga ötgan.
Geografiyasi
13Şahar Suriyaning janubi-ğarbida, Şarqiy Livan tizmasi etagida, Barada daryosi vodiysida joylaşgan. Dengiz sathidan balandligi manbalarda 690 m (özbekça) va 680 m (rus, ingliz) deb berilgan. Örta dengizdan taxminan 80 km uzoqda. Umumiy maydoni 105 km², şundan 77 km² şahar qurilişi, qolgani Qosiyun toği. Eski şahar Barada daryosining janubiy qirğoğida, devorlar bilan öralgan. Şahar atrofida Ğuta vohasi bor.
Iqlimi: özbekça manbada subtropik, yillik yoğin 227 mm; rus va ingliz manbalarida yillik yoğin taxminan 130 mm, iqlim quruq deyiladi. Yanvarning örtaça harorati taxminan 6–8°, iyulniki 26–27°.
Aholisi
13Özbekça Vikipediyada aholi 3 mln kişi (1998) deyilgan; köpçiligi arablar, şuningdek arman, kurd, çerkas, grek va boşqalar yaşaydi. Rus manbasida 2012-yil hisobi böyiça şahar aholisi 1 907 471, aglomeratsiyada 2 552 003 kişi (2006). Aholining köpçiligi sunniylar, nasroniylar taxminan 10 foiz. Şaharda 2000 dan ortiq masjid bor.
Iqtisodiyoti
13Damaşq yirik savdo-sanoat va moliya markazi, transport yöllari tuguni; xalqaro aeroporti bor. Töqimaçilik, oziq-ovqat, sement, kimyo sanoati korxonalari joylaşgan; köpçilik zavodlarni davlat boşqaradi. Eski şaharda mis öymakorligi va an'anaviy hunarmandçilik saqlangan. 1954-yildan beri har yili kuzda xalqaro savdo körgazmasi ötkaziladi. Damaşq fond birjasi 2009-yil martda oçilgan va Suriyadagi yagona fond birjasidir. Turizmga fuqarolar uruşi tösqinlik qilgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda Suriya universiteti (1923), Milliy muzey (1919), Şarq musiqasi instituti, kutubxonalar va teatrlar bor. Me'moriy yodgorliklardan Umaviylar masjidi (705–715), Sulaymoniya takyasi (1554–1559) va al-Azm saroyi (1749) saqlangan. Maşhur bozorlari ham bor.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Damaşq // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/620 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APADamaşq. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/620
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/620
Raqamlarda
Aholi soni · 2024-yil
2,7 mln kişi
+3,9 %2023-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
3 ta manba- 1Wikidata: Q3766wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q858wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 3Wikidata: Q160460wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.