Mukarram Turğunboyeva
SaqlaşBoşqa nomlari: Mukarram Turgunbaeva
Öqiş: 2 daqiqa
Mukarram Turğunboyeva (1913–1978) — özbek raqqosasi, baletmeyster va pedagog, «Bahor» ansamblining taşkilotçisi. Özbek ommaviy sahna raqsining asosçisi sifatida tilga olinadi.
Hayoti
13Turğunboyeva 1913-yilda tuğilgan. Özbekça Vikipediyada tuğilgan sanasi 31-may, Farğona deb berilgan. Rusça Vikipediyada 30-aprel (13-may) sanasi körsatilgan, 31-may esa «boşqa manbalarga köra» deb qayd etilgan; tuğilgan joyi Skobelev (hozirgi Farğona), boşqa manbalarga köra Şahrixon deyilgan. Inglizça Vikipediya ham Şahrixonni (Andijon viloyati) keltiradi. Rusça maqolaga köra, u Farğonada qarindoşlari oilasida tarbiyalangan; inglizça maqolada yoşligida yetim qolgani va amakisi oilasida ösgani aytiladi.
U pedagogika bilim yurtida öqigan. 1928-yilda tanlov asosida etnografik ansamblga qabul qilingan. 1929–1933-yillarda Samarqanddagi musiqali teatrda aktrisa bölib işlagan va teatr studiyasida öqigan. Usta Olim Komilov va Tamaraxonimning raqs maşğulotlarida qatnaşib, milliy raqs asoslarini örgangan. 1939-yildan Navoiy nomidagi opera va balet teatrida işlagan. Ikkinçi jahon uruşi yillarida konsert brigadalari bilan front böylab çiqiş qilgan. Rusça maqolaga köra, u 1953-yildan KPSS a'zosi, Özbekiston SSR Oliy Kengaşining 3–5-çaqiriq deputati bölgan. 1978-yil 26-noyabrda Toşkentda vafot etgan.
Faoliyati
131935-yildan mustaqil raqslar yarata boşlagan; bu iş «Gulsara» musiqali dramasidan boşlangan. 1937-yilda Moskvadagi özbek san'ati dekadasida qatnaşgan. Navoiy teatrida «Şohida» baletini sahnalaştirib, boş rolni ijro etgan; Gulandom, Oqbilak, Zarema kabi obrazlarni yaratgan. «Tanavor», «Jonon», «Andijon polkasi», «Pilla» kabi raqslar bilan tanilgan. Rusça maqolada 200 dan ortiq milliy raqs sahnalaştirgani aytiladi.
Uning dasturlari Xitoy, Hindiston, Italiya, Avstriya, Afğoniston va boşqa köplab mamlakatlarda namoyiş etilgan.
1955-yilda Toşkent xoreografiya bilim yurti qizlaridan 12 tasini ajratib, raqqosalar guruhini tuzgan; 1957-yilda şu guruh asosida «Bahor» ansamblini taşkil etgan va badiiy rahbar hamda boş baletmeyster bölgan. Ansambl 1957-yilda Jahon yoşlari va studentlari festivalining oltin medalini olgan, 1960-yilda unga Davlat ansambli maqomi berilgan. Turğunboyeva ansambl uçun 15 ta konsert dasturi tuzgan va köplab umumiy, yakkaxon hamda duet raqslar yaratgan. 1947-yildan Toşkentdagi raqs va xoreografiya bilim yurtida dars bergan (rusça maqolada pedagogik faoliyati 1934–1957-yillar deb körsatilgan).
Mukofotlari
13U Özbekiston xalq artisti (1937) unvoniga sazovor bölgan. Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, 1959-yilda SSSR xalq artisti unvoni berilgan. Stalin mukofoti (1946, 1951), SSSR Davlat mukofoti (1973) laureati. Hamza nomidagi Davlat mukofoti yili manbalarda turliça: özbekça maqolada 1976, rusça va inglizça maqolalarda 1967. Lenin ordeni (1951) bilan ham taqdirlangan. 2001-yilda vafotidan söng «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni berilgan.
Xotirasi
13Özbekraqs birlaşmasiga va Toşkentdagi bir köçaga uning nomi berilgan. 1993-yil 10-sentyabrda Turğunboyeva muzeyi oçilgan, 1993-yildan uning nomidagi yoş raqqosalar tanlovi ötkazib kelinadi. Hayotiga bağişlab «Salom, Bahor» (1962), «San'atga bağişlangan umr» (1971) va «Mukarrama opa va qirq gözal» (1977) filmlari yaratilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mukarram Turğunboyeva // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1520 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMukarram Turğunboyeva. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1520
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1520
Hayot yöli 3 bekat · Globusda köriş →
Farğona 1913–1929 · 16 yil
Farğonada tuğilgan, qarindoşlar oilasida tarbiyalangan va pedagogika bilim yurtida öqigan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Mukarram_Turg%CA%BBunboyevaSamarqand 1929–1931 · 2 yil
Samarqand davlat musiqali teatrida aktrisa bölib işlagan va teatr studiyasida öqigan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B3%D1%83%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0%2C_%D0%9C%D1%83%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%BCToşkent 1931–1978 · 47 yil
Özbek musiqali drama teatri va Navoiy teatrida işlagan, Bahor ansamblini tuzgan, Toşkentda vafot etgan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B3%D1%83%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0%2C_%D0%9C%D1%83%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%BC
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Wikidata: Q4465832wikidata.org · P106, P569 (Yulian taqvimi), P19, P570, P20
- 2https://uz.wikipedia.org/wiki/Mukarram_Turg%CA%BBunboyevauz.wikipedia.org
- 3https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B3%D1%83%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0%2C_%D0%9C%D1%83%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%BCru.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.