Mutal Burhonov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Mutal (Mutavakkil) Muzayyinoviç Burhonov (1916–2002) — özbek kompozitori, Özbekistonda xizmat körsatgan san'at arbobi (1964), Özbekiston xalq artisti (1974). ÖzME'ga köra, u 1916-yil 5-mayda Buxoroda tuğilgan; özbekça Vikipediyaga köra, 2002-yil 15-iyunda vafot etgan. Burhonov Özbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi musiqasining muallifi va Özbekistonda jörsiz xor — a kapella janrining asosçilaridan biri sifatida tanilgan.1
Hayoti
13Özbekça Vikipediyaga köra, Burhonov beş farzandli oilada ulğaygan; otasi madrasada matematikadan dars bergan, amakilari jadidçilar bölgan, opasi Fotima esa Abdurauf Fitratning rafiqasi edi. Bola sakkiz yoşida amakisidan tanbur sovğa olgan va keyinçalik tanbur çalişni Otağiyos Abduğaniyevdan örgangan. U erta yetim qolgan; 1930-yillarda akalari va amakilari qatağon qilingan.
ÖzME'ga köra, Burhonov 1928–1932-yillarda Samarqand musiqa va xoreografiya institutida, 1939–1941 hamda 1946–1949-yillarda Moskva konservatoriyasida öqigan. Özbekça Vikipediyaga köra, konservatoriyada kompozitsiyadan Sergey Vasilenko, dirijyorlikdan Grigoriy Stolyarov saboq bergan. 1941-yilda u Moskva mudofaasida qatnaşgan. Söngra 1949–1951-yillarda Özbekiston radiosida badiiy rahbar, 1955–1960-yillarda Özbekiston Kompozitorlar uyuşmasi boşqaruvining raisi bölib işlagan.
Ijodi
13ÖzME'ga köra, kompozitor ijodida vokal musiqa — ayniqsa romans, jörsiz xor va vokal-simfonik asarlar markaziy örin egallaydi. Uning «Tabassum qilmading», «Namedonam çi nom dorad», «Işqida» romanslari, Abdulla Oripov şe'riga yozilgan «Alişer Navoiyga qasida» (1968) maşhur. Burhonov turli xalqlarning qöşiqlarini jörsiz xor uçun qayta işlab, ularning milliy nafisligini saqlab qolgan: qozoqça «Dudaray», eronça «Göle gandum», özbekça «Gözal qizga», afğonça «Çaşmi siyoh» şular jumlasidandir.
Talabalik yillaridayoq u Uyğun va Izzat Sultonning «Alişer Navoiy» dramasiga (1943) musiqa yozgan. Keyinçalik «Alişer Navoiy» operasini (1986) va «Abadiy xotira» rekviyemini (1996) yaratgan. Özbekça Vikipediyaga köra, rekviyem Fitrat, Usmon Nosir, Çölpon va kompozitorning özi yozgan matnlarga asoslangan. U köplab bolalar qöşiqlari muallifi.
Burhonov kinoga ham köp musiqa bastalagan: «Boy ila xizmatçi», «Abu Ali Ibn Sino», «Orol baliqçilari», «Maftuningman», «Surayyo» filmlari şular qatorida. Özbekça Vikipediyaga köra, «Maftuningman» va «Döppi tikdim» qöşiqlari xalq orasida eng sevimli qöşiqlarga aylangan. 1998-yilda «Köngil xazinasi (Burhonnoma)» kitobi naşr etilgan.
Davlat madhiyasi
13ÖzME'ga köra, Burhonov 1992-yilda qabul qilingan Özbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi musiqasini yozgan. Özbekiston SSRning 1947 va 1978-yillardagi madhiyalari musiqasi ham uning qalamiga mansub.
Mukofotlari
13ÖzME'ga köra, Burhonov Berdaq nomidagi Qoraqalpoğiston Davlat mukofoti (1964) va Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti (1970) laureati, 2001-yilda «El-yurt hurmati» ordeni bilan taqdirlangan. Özbekça Vikipediyaga köra, u «Şuhrat» medali (1994) va «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni (1998) bilan ham mukofotlangan. 2016-yilda uning hayoti haqida «Mutal Burhonov. Ohanglarda yaşayman hamon...» hujjatli filmi suratga olingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mutal Burhonov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4257 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMutal Burhonov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4257
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4257
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Mutal Burhonovuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 2-jild, 732–733-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 732–733-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.