Mutrib Xonaxarobiy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Mutrib Xonaxarobiy (taxallusi; asl ismi Muhammad Hasan Hoji Tabib öğli; 1865, Xiva — 1925) — özbek şoiri, maqomçi-bastakor va jurnalist, Feruz davridagi Xorazm adabiy muhitining vakili. ÖzME'ga köra, uning bayoz, devon va majmualarda saqlangan 14 ming misraga yaqin şe'riy merosi bizgaça yetib kelgan.1
Hayoti
13ÖzME'ga köra, Mutrib Xivadagi Muhammad Aminxon madrasasida tahsil olgan. U musiqa bilan ham jiddiy şuğullangan va maqomçi-bastakor sifatida tanilgan; «mutrib» sözi «sozanda» ma'nosini bildiradi va taxallusi ham şundan olingan.
Iste'dodini yuqori baholagan Xiva xoni Feruz uni saroyga taklif qilib, devonbegi lavozimiga tayinlagan. Özbekça Vikipediyaga köra, Feruz (Muhammad Rahimxon II) 1864–1910-yillarda Xorazmni boşqargan va özi ham şoir hamda bastakor bölgan.
1920-yillarda xonlik saroyi tugatilgaç, Mutrib Xorazmda yangi paydo bölgan matbuotda işlay boşlagan: «Xorazm xabarlari» va «Inqilob quyoşi» gazetalarida adabiy xodim bölgan.
Ijodi
13ÖzME'ga köra, Mutrib 1890-yildan şe'r yoza boşlagan. Uning merosining asosini işq-muhabbat mavzusidagi ğazal, murabba, masnaviy, muxammas, musaddas va ruboiylar taşkil etadi. Feruz şa'niga bağişlangan qasidalari ham bor. Saroyda xizmat qilgan yillarda yozilgan ğazal va muxammaslari köplab bayoz va majmualarga kiritilgan; Tabibiy tuzgan ikki tazkirada ham uning şe'rlaridan köp namunalar keltirilgan.
Söngi yillarda şoir ilm-ma'rifatga çorlovçi va erkinlik mavzusidagi şe'rlar ham yozgan. Ular mahalliy gazetalarda hamda 1924-yilda Xivada naşr etilgan «Yuğurmiya» töplamida çop etilgan. «Körung emdi xaloyiqqa...», «Bilinglar, ey xaloyiq», «Köngluma bir turfa söz keldi ravon» kabi bu turkumdagi şe'rlarda xalqqa murojaat, çaqiriq va da'vat ohanglari kuçli.
Merosi
13Şoir asarlarining asosiy qismi 1909-yilda Muhammad Şarif ibn Muhammad Yoqub — Harrot tomonidan tuzilgan, 300 sahifadan iborat devonda jamlangan. ÖzME'ga köra, Özbekiston Fanlar akademiyasi Şarqşunoslik institutining fondida şoirning ikkita kiçik devoni saqlanadi. Laffasiyning Feruz davri xorazmlik ijodkorlariga bağişlangan tazkirasida Mutribning «Şoh Komron» nomli şe'riy asari borligi xabar qilingan.
Mutrib ijodi XIX asr oxiri — XX asr boşidagi Xorazm adabiyoti va musiqa madaniyatini örganişda muhim manba hisoblanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mutrib Xonaxarobiy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4102 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMutrib Xonaxarobiy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4102
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4102
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1https://uz.wikipedia.org/wiki/Muhammad_Rahimxon_IIuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 6-jild, 880-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 880-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.