Qomus · Darajalar
Sahih, hasan, za'if, mavzu’ — darajalar
Matn darajalari (Mu'tabar, Işonçli…) qayerdan olingan?
Qisqa javob. Muhaddislar har xabarga daraja bergan. Manbaa matnlariga ham beş daraja beriladi — şartlar asosida.
Hadis ilmida
Sahih — beş şart: sanad uzluksiz, roviylar odil, zabti töliq, işonçliroq rivoyatga zid emas (şoz emas), yaşirin nuqsoni yöq.
Hasan — sahihga yaqin, faqat roviyning zabti biroz yengilroq. Bu atamani keng qöllaganlardan biri — Imom Termiziy.
Za'if — hasan şartlariga yetmagan. Mavzu’ — töqib çiqarilgan, yolğon xabar.
Manbaa'da
Mu'tabar (mutavotir kabi) · Işonçli (sahih) · Maqbul (hasan) · Şubhali (za'if) · Rad etilgan (mavzu’).
Daraja ovozlar soni bilan emas — şartlar bilan beriladi; yangi matn esa hali darajasiz: «Baholanmoqda».
Köring: Qomusiy qoidalar: matn darajalari · Imom Termiziy
Manba
- Ibn as-Saloh, «Ma'rifatu anva'i ilmil-hadis» (Muqaddima)
- Ibn Hajar al-Asqaloniy, «Nuxbatul-fikar» va uning şarhi «Nuzhatun-nazar»