Qomus · Zanjir va matn
Matn — xabarning özi
Matnni nega heç kim öziça özgartira olmaydi?
Qisqa javob. Hadis ilmida matn — xabarning mazmuni. Uni yetkazuvçi öz sözi bilan «yaxşilaşi» yoki qisqartirişi qattiq tanqid qilingan.
Hadis ilmida
Roviy matnni qanday eşitgan bölsa, şunday yetkazişi kerak edi. Özidan qöşilgan söz («idroj») aniqlansa, alohida belgilangan.
Matn ham sanad kabi tekşirilgan: işonçliroq rivoyatlarga, aql va ma'lum faktlarga zid emasmi.
Manbaa'da
Mavzuning asosiy matnini heç kim — olim ham, sayt egasi ham — töğridan-töğri özgartirmaydi. Taklif matnning aniq joyiga izoh bölib yoziladi (Telegram'dagi «reply» kabi).
Izoh manbasi bilan tekşirilib, töğri çiqsa — matnga kiradi; muallifi izoh egasi böladi va Sanad'ga yoziladi.
Manba
- Ibn as-Saloh, «Ma'rifatu anva'i ilmil-hadis» (Muqaddima)