Qomus · Zanjir va matn

Isnod (sanad) — zanjir

Sanad nima va nega u şunçalik muhim?

Qisqa javob. Sanad — xabarni yetkazgan odamlar zanjiri: «Men falonçidan eşitdim, u falonçidan eşitgan…».

Hadis ilmida

Muhaddislar sanadsiz xabarni qabul qilmagan. Abdulloh ibn Muborakning maşhur sözi rivoyat qilinadi: «Isnod dindandir; isnod bölmaganida, kim nimani xohlasa, öşani aytar edi».

Zanjirning har böğini tekşirilgan: u odam haqiqatan bölganmi, ustozidan eşitişi mumkin bölganmi (bir davrda, bir joyda yaşaganmi), işonçlimi. Bitta böğin uzilsa — sanad «muttasil» (uzluksiz) emas.

Manbaa'da

Har mavzuning «Sanad» tabi — öşa zanjir: matn boşida qanday edi, kim qaysi joyni qöşdi, qaysi izohdan, qaysi manba asosida, kim tasdiqladi.

Heç narsa izsiz özgarmaydi: «keça boşqaça, bugun boşqaça» bölib qolmaydi.

Köring: Abdulloh ibn al-Muborak

Manba

Ibn as-Saloh, «Ma'rifatu anva'i ilmil-hadis» (Muqaddima)
Imom Muslim, «Sahih» muqaddimasi (Ibn Muborak sözi)