Şukrullo Mirsaidov

Şukrullo Rahmatoviç Mirsaidov (1939–2012) — sovet va özbek davlat arbobi, 1990-yilda ÖzSSR Ministrlar soveti raisi. Keyinçalik Özbekiston vitse-prezidenti bölib işlagan, söngra muxolifat safida faoliyat yuritgan.

Mirsaidov 1939-yil 14-fevralda tuğilgan. Özbekça Vikipediyada tuğilgan joyi Xöjand, rusça Vikipediyada esa Leninobod (Tojikiston SSR) deb körsatilgan. Rusça manbaga köra, u işçi oilasida tuğilgan, 1959-yilda Toşkent moliya-iqtisodiyot institutini tamomlagan va iqtisod fanlari doktori bölgan.

U 1959–1963-yillarda Toşkent viloyati plan komitetida iqtisodçi, katta iqtisodçi va sektor mudiri bölib işladi. 1963–1964-yillarda Toşkent iqtisodiyot oliy öquv yurtida kafedra assistenti böldi. 1964–1971-yillarda Toşkent viloyati ijroiya komitetida, 1971–1981-yillarda Toşkent şahri ijroiya komitetida plan bölimini boşqargan. 1981–1984-yillarda ÖzSSR Davlat plan komiteti raisining örinbosari, 1984–1985-yillarda statistika boşqarmasi (markazi) rahbari, 1985–1988-yillarda Toşkent şahar ijroiya komiteti rahbari böldi.

1988–1989-yillarda Özbekiston KP MK iqtisodiy-ijtimoiy masalalar böyiça bölim yoki kotib lavozimida işladi. 1989–1990-yillarda ÖzSSR Ministrlar soveti raisining örinbosari va Davlat plan komiteti raisi böldi. 1990-yilda ÖzSSR Ministrlar soveti raisi etib tayinlandi; rusça manbaga köra, bu lavozimda mart–noyabr oylarida işlagan. Inglizça Vikipediyaga köra, u 1990-yil martidan 1992-yil 8-yanvarda lavozim bekor qilinguniga qadar Özbekistonning 1-vitse-prezidenti bölgan va Islom Karimovning yaqin ittifoqçisi hisoblangan. Özbekça va rusça manbalarga köra, keyinroq prezident huzuridagi davlat kotibi böldi, 1992–1993-yillarda investitsiya va xorijiy kapitalni jalb etiş bilan şuğullanuvçi fondda işladi.

1993-yilda Özbekiston Oliy sudi uni mansab vakolatini suiiste'mol qilişda aybdor deb topdi. Hukmga köra, vitse-prezident sifatida u xorijiy kompaniya vakili bilan şubhali munosabatda bölgan va paxta yetkazib beriş böyiça iqtisodiyotga foyda keltirmaydigan şartnomalar tuzişga körsatma bergan. Zarar 5,6 million dollar deb baholandi. U mol-mulki musodara qilingan holda uç yilga ozodlikdan mahrum etildi, biroq amnistiya farmoniga köra jazoni ötaşdan ozod qilindi.

Öşa yilning avgustida unga suiqasd uyuştirildi: maşinasi portlatildi, lekin u tirik qoldi. Keyin Rossiyaga köçib ketdi. 1996-yilda unga ijtimoiy-siyosiy faoliyat bilan şuğullanişga ruxsat berildi va oktabrda „Birlik“, „Erk“, „Erkin yoşlar ittifoqi“ kabi taşkilotlarni birlaştirgan Özbekiston muxolifat kuçlarini muvofiqlaştiriş markaziga rahbarlik qildi.

Inglizça manbada yozilişiça, Mirsaidov Karimov ma'muriyatini tanqid qilgan, oçiq xatida „demokratiya va oçiqlik siyosati örnini avtoritar tuzum egallamoqda“ degan. 1993-yilda Demokratik kuçlar forumini tuzgan, bu uriniş muvaffaqiyatsiz bölgan. 1994-yil dekabrida „Adolat“ partiyasini tuzib, liberal iqtisodiy islohotlar, siyosiy plyuralizm va dunyoviylikka çaqirgan.

Bir intervyusida mustaqillikdan keyingi makroiqtisodiy özgarişlar talabga javob bermaganini aytgan, aholini iş bilan ta'minlaş va intellektual salohiyatni boşqarişni eng ustuvor vazifa deb hisoblagan.

Mirsaidov 2012-yil 2-noyabrda Toşkentda 73 yoşida vafot etdi. Inglizça manbaga köra, umrining oxirini Toşkentda oddiy pensioner sifatida ötkazgan, yurak kasalligidan aziyat çekkani aytiladi, ayrim ma'lumotlarga köra yurak xuruji tufayli vafot etgan va Toşkentdagi Teşik Qopoq qabristoniga dafn etilgan. Rusça manbaga köra, u Mehnat Qizil Bayroq ordeni, ikkita „Şon-şaraf belgisi“ ordeni va Xalqlar döstligi ordeni bilan taqdirlangan.