Furqat, Zokirjon Xolmuhammad o`g`li
SaqlaşBoşqa nomlari: Furqat
Öqiş: 2 daqiqa
Furqat (asl ismi Zokirjon Xolmuhammad öğli) — milliy uyğoniş davri özbek adabiyoti vakillaridan biri, şoir, publitsist va mutarjim. U Qöqonda tuğilgan, umrining oxirini Yorkentda ötkazgan.
Hayoti
13Uzbekça Vikipediyaga köra, Furqat 1859-yilda Qöqonda tuğilgan va 1909-yilda Yorkentda vafot etgan. Rus Vikipediyasi tuğilgan yilni 1858 deb körsatadi, inglizça Vikipediya esa 1859 deb yozadi. U mahalla maktabida savod çiqargan, xattotlik va arab tilini örgangan. 1873—1876-yillarda madrasada tahsil olgan, Navoiy ijodini va fors adabiyotini çuqur örgangan.
1876-yilda Yangi Marğilonda savdogar toğasiga yordam berib, keyin özi ham kiçik dökon oçgan, mirzalik qilgan. Öşa yerda „Furqat“ taxallusi bilan şuhrat qozona boşlagan. 1880-yillar boşida Qöqonga qaytib, oila qurgan va Muqimiy, Muhyi, Zavqiy kabi şoirlar davrasida ijod qilgan.
1889-yilda Toşkentga kelib, Kökaldoş madrasasida yaşagan. Bu yerda rus ziyolilari va yevropaça hayot tarzi bilan tanişgan. Ma'lum muddat „Farhat“ taxallusida yozgan, söng eski taxallusiga qaytgan.
Sayohatlari
131891-yilda Samarqand va Buxoroga borgan, şu yilning iyulida Marv, Aşxobod, Boku, Batumi orqali Istanbulga yöl olgan. Uning çet elga çiqişi haqida turli taxminlar bor: ayrim ma'lumotlarga köra, u yurtidan çiqarib yuborilgan. Keyin Bolqon yarim oroli, Arabiston (Makka, Jidda, Madina) va Hindistonda bölgan; Makka ziyorati munosabati bilan „Hajnoma“ni yozgan. 1893-yilda Kaşmir va Tibet orqali Şarqiy Turkistonga borib, Yorkentda turğun yaşagan, oila qurgan, dorivor ösimliklar dökonini oçgan, xattotlik bilan şuğullangan. Vafotidan keyin Yorkentning Dongdor qabristoniga dafn etilgan; 1990-yilda qabri ustiga maqbara qurilgan.
Ijodi
13Furqat ğazal, muxammas, taxmis kabi an'anaviy janrlarda yozgan. Şe'rlarida tabiat, sevgi, hayot şodliklari bilan birga mustamlaka tuzumi illatlari va adolatsizlikdan norozilik ham aks etgan. „Sayding qöyaber, sayyod...“ musaddasida şaxsning erkin yaşaş huquqini himoya qilgan. „Saboğa xitob“ şe'riy maktubi Istanbulda yozilgan.
Toşkentda yozilgan „Ilm xosiyati“, „Gimnaziya“, „Vistavka xususida“, „Suvorov“ kabi asarlarida ilm-fan va yevropaça maorifni tarğib qilgan; ular 1890-yillarda Turkiston viloyatining gazetasida çop etilgan. Uzbekça Vikipediyaga köra, u rus mustamlakaçilik siyosatining mohiyatini keyinroq anglagan. „Xammomi xayol“, „Nuh manzar“ va „Çor darveş“ tarjimasi kabi asarlar topilmagan.
Publitsistikasi
13Furqat özbek publitsistikasi asosçilaridan biri sanaladi. 1890-yildan „Turkiston viloyatining gazeti“da işlagan, maqolalar e'lon qilgan. Yorkentdan yozgan „Hind nayrangbozi Yorkendda“ (1905) asari bilan özbek matbuotida felyeton janrini boşlab bergan.
Xotirasi
13Şe'rlari kitob holida 1913-yilda Muqimiy şe'rlari bilan toşbosmada bosilgan. Özbekistondagi bir qator qişloq, tuman, maktab, köça va boğlar uning nomi bilan ataladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Furqat, Zokirjon Xolmuhammad o`g`li // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1300 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAFurqat, Zokirjon Xolmuhammad o`g`li. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1300
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1300
Hayot yöli 5 bekat · Globusda köriş →
Qöqon 1859–1876 · 17 yil
Qöqonda tuğilgan, maktabda savod çiqargan va 1873–1876-yillarda madrasada öqigan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/FurqatMarğilon 1876–1880 · 4 yil
Savdogar toğasiga yordamlaşgan, keyin kiçik dökon oçgan va mirzalik qilgan; ijodkor sifatida şakllangan.
Manba: https://en.wikipedia.org/wiki/FurqatQöqon 1880–1886 · 6 yil
Qöqonga qaytib oila qurgan, adabiy davralarda faol iştirok etib ijod qilgan.
Manba: https://en.wikipedia.org/wiki/FurqatToşkent 1889–1891 · 2 yil
Kökaldoş madrasasida yaşagan, 1890-yildan Turkiston viloyatining gazetasida işlagan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/FurqatYorkent okrugi 1893–1909 · 16 yil
Yorkentda doimiy yaşab oila qurgan, dökon oçgan, ijod bilan şuğullangan va şu yerda vafot etgan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Furqat
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Wikidata: Q218468wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
- 2https://uz.wikipedia.org/wiki/Furqatuz.wikipedia.org
- 3https://en.wikipedia.org/wiki/Furqaten.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.