Konstantin Mixayloviç Simonov

Konstantin Mixayloviç Simonov (asl ismi Kirill; 1915-yil 28-noyabr, Peterburg — 1979-yil 28-avgust, Moskva) — rus sovet yozuvçisi, şoiri, dramaturgi, harbiy muxbiri va jamoat arbobi. ÖzME uni ikkinçi jahon uruşi mavzusini ijodining markaziga qöygan adib sifatida tavsiflaydi va 1974-yilda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilganini qayd etadi. Inglizça Vikipediyaga köra, Simonov eng avvalo 1941-yilda yozilgan «Meni kut» şe'ri bilan maşhur.12

Rusça Vikipediyaga köra, böğusi yozuvçi general-mayor oilasida tuğilgan, ammo otasini körmagan; uni harbiy öqituvçi bölgan ögay otasi tarbiyalagan. Yeti yillik maktabdan keyin fabrika-zavod bilim yurtida öqib, Saratov va Moskvada tokar bölib işlagan. 1935-yilda M. Gorkiy nomidagi Adabiyot institutiga kirib, uni 1938-yilda bitirgan. Rusça Vikipediya qayd etişiça, «r» va qattiq «l» tovuşlarini talaffuz qiliş qiyin bölgani uçun u Kirill ismi örniga Konstantin taxallusini olgan.

1939-yilda Xalxin-Göl janglarida harbiy muxbir bölgan. Uruş yillarida «Krasnaya zvezda» gazetasining maxsus muxbiri sifatida deyarli barça frontlarda bölgan, Berlin uçun sönggi janglarni va Germaniya taslim böliş aktining imzolanişini körgan.

Uruşdan keyin u yirik adabiy lavozimlarda işlagan: ÖzME'ga köra, 1946–1950 va 1954–1958-yillarda «Noviy mir» jurnalining, 1950–1954-yillarda «Literaturnaya gazeta»ning boş muharriri bölgan, SSSR Yozuvçilar uyuşmasi rahbariyatida turli yillarda kotib vazifasini bajargan. Rusça Vikipediyaga köra, 1958-yilda «Noviy mir»dan boşatilib, «Pravda» gazetasining muxbiri sifatida Toşkentga yuborilgan. ÖzME'ga köra, u 1958–1961-yillarda Toşkentda yaşagan. Simonov 1979-yilda Moskvada vafot etgan; vasiyatiga köra, xoki Mogilyov yaqinidagi Buyniçi dalasiga sepilgan — u 1941-yil iyulida aynan şu yerda dahşatli jangni körgan edi.

Uruşgaça Simonov asosan şoir sifatida tanilgan: ÖzME uning «Ğolib», «Pavel Çyorniy», «Muz ustidagi jang», «Suvorov» dostonlarini va ilk şe'riy töplamlarini sanaydi. 1939-yildan uruş mavzusi uning ijodida ustun keladi. Uruş yillarida «Rus kişilari» va «Şunday bölajak» pyesalari, Stalingrad jangiga bağişlangan «Kunlar va tunlar» qissasi, «Sen bilan va sensiz» kabi lirik töplamlari çiqqan. Inglizça Vikipediyaga köra, «Meni kut» şe'ri böğusi rafiqasi, aktrisa Valentina Serovaga atalgan.

Uruşdan keyingi yillarda u «Rus masalasi» pyesasi va «Döstlar va duşmanlar» şe'rlar kitobini yozgan. Simonov ijodining çöqqisi — «Tiriklar va öliklar», «Soldat bölib tuğilmaydilar» va «Sönggi yoz» romanlaridan iborat trilogiya; rusça Vikipediyaga köra, bu trilogiya 1974-yilda Lenin mukofotiga sazovor bölgan. Uning ssenariylari asosida bir qança filmlar suratga olingan, uruş qatnaşçilari xotiralari asosida köp qismli hujjatli kinoyilnoma ham yaratgan.

ÖzME'ga köra, Toşkentda yaşagan yillarida Simonov Oybek, Abdulla Qahhor va boşqa özbek adiblarining asarlarini rus tiliga ögirgan, Mirzaçöl haqidagi hujjatli film ssenariysini yozgan. Uning köplab asarlari özbek tiliga tarjima qilingan, jumladan, «Kunlar va tunlar» 1948-yilda, «Soldat bölib tuğilmaydilar» 1971-yilda Toşkentda özbekça naşr etilgan.

Rusça Vikipediya Simonov faoliyatining ziddiyatli tomonlarini ham qayd etadi: u 1940–1970-yillarda ayrim yozuvçilarga qarşi rasmiy kampaniyalarda qatnaşgan. Şu bilan birga, uning sa'y-harakati bilan Mixail Bulgakovning «Master va Margarita» romani 1966–1967-yillarda SSSRda ilk bor bosilib çiqqan, köplab sobiq frontçi yozuvçilarning asarlari ham uning yordami bilan naşr etilgan.