Abu Said
SaqlaşBoşqa nomlari: Abu said (temuriy) · Abu Sa'id Mirza
Öqiş: 2 daqiqa
Abusaid (Abu Said) 1424-yilda tuğilgan va 1469-yilda vafot etgan Temuriylar sulolasi hukmdori. U Mironşohning nabirasi, ingliz tilidagi Vikipediyaga köra Boburning otasi tomondan bobosi edi.
Hayoti va hokimiyat uçun kuraş
13Ingliz Vikipediyasiga köra, Abusaid 1424-yilda Muhammad Mirzoning ikkinçi öğli sifatida tuğilgan; Muhammad Mirzo Mironşohning öğli, Mironşoh esa Temurning uçinçi öğli bölgan. Rus tilidagi maqolada u Temurning evarasi va birlaşgan temuriylar davlatining oxirgi sultoni deb ta'riflanadi. U temuriylarning özaro uruşlarida qatnaşgan.
Samarqandning egallanişi
13Özbek va rus tilidagi manbalarga köra, Abusaid köçmançi özbeklar hukmdori Abulxayrxon yordamiga murojaat qilgan. 1451-yil 10-iyunda Qutvon hududida Abdulloh ibn Ibrohim Sulton bilan jang bölgan; Abdulloh mağlub bölib, Abusaidning buyruği bilan öldirilgan. Abusaid Abulxayrxonga Uluğbekning qizi Robiya Sultonbegimni nikohlab bergan. Rus tilidagi maqolada Abusaid ittifoqçilarini şaharga kiritmagani aytiladi, özbekça maqolada esa u şaharga Abulxayrxon qaytgaç kirgani yoziladi.
Hirot va Xuroson
131457-yil 21-yanvarda Abulqosim Bobur vafot etgaç, nizolar kuçaydi. Ibrohim Mirzo Hirotni egalladi, unga qarşi çiqqan Abusaidni Balx hukmdori Şayx Hoji qöllab-quvvatladi. Abusaid 1457-yil 2-oktabrda Hirotga kirdi. Keyin Balxdagi isyonni bostirdi, ammo Hirot yana qöldan ketdi. 1458-yil 16-dekabrda Abusaid Hirotni qaytarib oldi, söng Ibrohim, Alauddavla va Marv hukmdori Sulton Sanjarni mağlub etib, Astrobod va Mozandaronda hokimiyat örnatdi.
Raqiblar bilan kuraş
13Rus tilidagi maqolaga köra, 1460-yillar boşiga kelib Abusaid Temur davlatining yadrosini tikladi. Uning asosiy raqiblari Muhammad Jöqiy va Sulton Husayn edi. Muhammad Jöqiy Şohruxiya qal'asida uzoq qamaldan söng taslim böldi va rus maqolasiga köra Hirotda zindonda 1464-yilda vafot etdi. Ingliz maqolasida qamal muddati boşqaça berilgan (1462-yil noyabrdan 1463-yil sentabrgaça), rus maqolasida esa 1462-yil 14-oktabrgaça.
Me'morçilik
13Rus tilidagi maqolaga köra, Abusaid davrida Samarqand va Hirotda me'moriy yodgorliklar qurilgan: u Oqsaroy maqbarasini, xotini esa Işratxona maqbarasini qurdirgan.
Oqqöyunlularga yuriş va ölimi
131468-yilda Abusaid Oqqöyunlularga qarşi yuriş qildi. Qattiq qiş va ta'minot muammolari qöşinni çarçatdi. Rus maqolasiga köra, u asir olinib Uzun Hasan huzuriga keltirilgan va qasos talab qilgan temurid iltimosiga köra qatl etilgan. Ingliz maqolasi qatl sanasini 1469-yil 5-fevral deb körsatadi va qatl etgan şaxs Yodgor Muhammad Mirzo ekanini yozadi.
Oilasi va merosi
13Abusaid Abulxayrxonning qizi Xonzodaga uylangan; ularning öğli Sulton Muhammad Göri Amir maqbarasida dafn etilgan. Ingliz maqolasiga köra, uning vafotidan söng Sulton Ahmad Samarqandni, Sulton Mahmud Badaxşon va Hisorni, Uluğbek II Kobul va Ğaznini, Umarşayx (Boburning otasi) Farğonani oldi. Hirotda Husayn Boyqaro hukmronlik qildi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Abu Said // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1183 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAbu Said. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1183
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1183
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q1192519wikidata.org · P106, P569 (Yulian taqvimi), P19, P570 (Yulian taqvimi), P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.