Döst muhammad ibn Sulaymon
SaqlaşBoşqa nomlari: Dust Muhammad
Öqiş: 2 daqiqa
Döst Muhammad ibn Sulaymon — xattot va musavvir, Safaviylardan Bahrom Mirzo va şoh Tahmosb saroyida xizmat qilgan. U 1544–45-yillarda xattotlar va musavvirlar haqida risola yozgan.
Hayoti
13Özbekça Vikipediyada (ÖzME asosida) uning hayot yillari «7—1550» deb körsatilgan; tuğilgan yili materialda töliq berilmagan. Rus va ingliz Vikipediyalarida esa u 15-asr oxirida Hirotda tuğilgan, ölim sanasi aniq ma'lum emas, degan ma'lumot bor. Rus manbasida vafoti 1560-yillarda Qazvinda, ingliz manbasida faoliyat davri taxminan 1510–1564-yillar deb körsatilgan. Şunday qilib, vafot yili haqidagi ma'lumotlar bir-biriga zid.
Rus va ingliz manbalariga köra, u Behzodning şogirdi bölib, Hirotdagi kitobxonada işlagan. Şahzoda Bahrom Mirzo uning iste'dodini birinçi bölib payqab, öz ustaxonasiga taklif qilgan. Taxminan 1520-yilda u Behzod bilan Hirotdan Tabrizga köçgan. Şoh Ismoil I vafotidan keyin şoh Tahmosb xizmatida qolib, Tahmosbning maşhur «Şohnoma»sini bezaşda iştirok etgan, ammo hissasi Sulton Muhammad yoki Mir Musavvirnikidan ança kamtarroq bölgan. Behzod vafotidan söng u Tahmosb kitobxonasini tark etgan. Ayrim tadqiqotçilarga köra, u bir joyda uzoq turmaydigan tabiatli bölgan.
1530-yillar oxirida Kobul hokimi Mirzo Komron, möğul imperatori Humoyunning ukasi, saroyida işlagan. 1555-yilda (rus manbasida 1554–55) Humoyunning taklifi bilan Hindistonga borgan. Rus manbasiga köra, 1560-yillar boşida, Akbar davrida Hindistonni tark etib, Eronga qaytgan va Qazvinda Qur'on köçiriş bilan umrining oxirini ötkazgan.
Ijodi
13Rus manbasiga köra, u xattotlikni Qosim Şodişohdan örgangan; u Sulton Ali Maşhadiyning şogirdi bölgan. Bahrom Mirzo kitobxonasining boşliği bölgan va «şoh xattoti» unvoniga ega bölgan. Uning köçirgan qölyozmalari va xat namunalarining bir qismi Sankt-Peterburgdagi kutubxonada saqlanadi.
Uning taxminan 1550-yilga oid, Humoyun buyurtmasi bilan yaratilgan «Imperator Humoyun ukalari bilan manzara fonida» miniatyurasi rus manbasida tilga olingan. Ingliz manbasi esa Humoyun uçun asarlari taxminan 1545-yildan ma'lumligini, jumladan «Akbarning xatna töyi tantanalari allegoriyasi» (1546) borligini yozadi. Ingliz manbasiga köra, Humoyun uni xatida «Zamon Moniysi» deb atagan.
Risolasi
13Bahrom Mirzo kutubxonasida tuzilgan muraqqaga söz boşi sifatida u xattotlik va musavvirlikka oid risola bitgan (1544–45); muraqqa Istanbuldagi Topqopi muzeyida saqlanadi. Tadqiqotçilar uni «Holati hunarvaron» («San'atkorlar ahvoli») deb atagan. Risolada xat-yozuvning kelib çiqişi, ta'liq va nasta'liq ustalari, musavvirlik san'ati va musavvirlar haqida ma'lumot beriladi. Rus manbasiga köra, u forsiy tilda yozilgan, muraqqaning dastlabki 19 varağini egallaydi, afsonaviy va tarixiy nomlar aralaş kelgan, ammo asar 14–16-asr eronlik rassomlarining hayoti va ijodi haqidagi keng ma'lumoti bilan qimmatlidir.
Şaxsi haqidagi bahs
13Rus manbasiga köra, zamonaviy mutaxassislarning köpçiligi musavvir Döst Muhammad va xattot Döst Muhammadni ikki alohida şaxs deb hisoblaydi. Ingliz manbasi ham musavvirni 1544-yildagi muqaddima muallifi Döst Muhammad Haraviydan boşqa odam bölişi ehtimoli borligini bildiradi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Döst muhammad ibn Sulaymon // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1484 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APADöst muhammad ibn Sulaymon. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1484
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1484
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q4171195wikidata.org · P106, P569 (Yulian taqvimi), P19, P570 (Yulian taqvimi), P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.