Hamid Ğulom

Hamid Ğulom (asl ismi Hamid Ubaydullayeviç Ğulomov; 1919-yil 25-aprel, Toşkent — 2005-yil 21-avgust) — özbek şoiri, nosiri, dramaturgi va tarjimoni. ÖzME'ga köra, 1969-yilda Özbekistonda xizmat körsatgan san'at arbobi, 1979-yilda Özbekiston xalq yozuvçisi unvonini olgan. Rusça Vikipediyaga köra, «Mangulik» romani uçun 1980-yilda SSSR Davlat mukofoti bilan taqdirlangan.1

ÖzME'ga köra, Hamid Ğulom Örta Osiyo industrial institutining işçilar fakulteti va toğ fakultetida, keyin pedagogika institutining rus tili va adabiyoti fakultetida öqigan; rusça Vikipediyaga köra, Toşkent davlat pedagogika institutini 1941-yilda, Moskvadagi Oliy adabiyot kurslarini 1956-yilda tamomlagan.

Uning mehnat yöli asosan matbuot va naşriyot bilan boğliq. ÖzME ma'lumotiga köra, u 1938–1941-yillarda «Qizil Tojikiston» gazetasida, uruş yillarida davlat naşriyotida muharrir, keyin radioda diktor va muharrir bölib işlagan. 1944–1954-yillarda «Qizil Özbekiston» gazetasida bölim mudiri va mas'ul kotib, 1956–1958-yillarda «Literaturnaya gazeta»ning Özbekistondagi muxbiri bölgan. 1958–1965-yillarda Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasini boşqargan (ÖzME uni hay'at kotibi deb körsatadi), 1965–1971-yillarda «Şarq yulduzi» jurnaliga boş muharrirlik qilgan, 1971–1981-yillarda esa Ğafur Ğulom nomidagi naşriyotga rahbarlik qilgan.

ÖzME'ga köra, Hamid Ğulomning ilk şe'riy kitobi — «Qasosim bor» 1942-yilda çiqqan. Keyingi yillarda «Vatan kuylari», «Haykal», «Yangi boğ», «Dalamizga keling», «Qit'alar uyğoq», «Oşiq köngil» kabi töplamlari, «Lola köl», «Hayot işqi», «Amazonka qöşiği» dostonlari naşr etilgan. ÖzME uning şe'riyatini lirik qahramonning içki keçinmalaridan köra ijtimoiy mavzular va umumbaşariy ğoyalarni kuylaşga yönalgan, köpinça tantanavor ruhdagi şe'riyat deb baholaydi.

1956-yilda «Olmos qizi» qissasi bilan nasrga ötgan yozuvçi keyin asosan roman janrida ijod qilgan. Ikki kitobli «Maş'al» romanida 1920-yillardagi ijtimoiy özgarişlar tasvirlangan; ÖzME asardagi ayrim obrazlar mahorat bilan yaratilganini, ammo murakkab va fojiali davr bir yoqlama yoritilganini qayd etadi. «Senga intilaman» (1963) va «Binafşa atri» (1976) romanlari qöriq va Mirzaçöl yerlarining özlaştirilişiga, «Toşkentliklar» (1967) poytaxt aholisining uruş arafasi va uruş yillaridagi hayotiga bağişlangan. «Mangulik» (1978) tarixiy-inqilobiy mavzuda yozilgan. Söngra adib mumtoz şoir Boborahim Maşrab hayoti haqida «Maşrab» romanini yaratgan.

Hamid Ğulom musiqali drama teatri uçun bir qator pyesalar — «Öğil uylantiriş», «Toşbolta oşiq», «Ajab savdolar», «Farğona hikoyasi» va boşqalarni, opera uçun «Xorazm qöşiği» librettosini yozgan. ÖzME'ga köra, «Toşbolta oşiq» komediyasi Muqimiy nomidagi teatrda qöyilib, boş rolni komik rollar ustasi S. Xöjayev ijro etgan.

U Uilyam Şekspirning «Ön ikkinçi keça» va Lope de Veganing «Qözi buloq» pyesalarini, Firdavsiyning «Şohnoma»sidan ayrim dostonlarni, Puşkin, Lermontov, Şevçenko, Gorkiy asarlarini özbek tiliga ögirgan. Rusça Vikipediyaga köra, Puşkindan «Boğçasaroy favvorasi» va «Toş mehmon» uning tarjimasida çiqqan.

Rusça Vikipediyaga köra, Hamid Ğulom ikki marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1959, 1979), Hamza nomidagi Davlat mukofoti (1974) va SSSR Davlat mukofoti (1980) bilan taqdirlangan. Mustaqillik yillarida «El-yurt hurmati» (1998) va «Mehnat şuhrati» (2004) ordenlarini olgan; ÖzME'da birinçi orden yili 1988 deb xato bosilgan.