Hasan Dehlaviy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Hasan Dehlaviy, töliq ismi bilan Amir Hasan Sijziy Dehlaviy (1253 — 1327), — Dehli sultonligi davrida yaşab ijod qilgan, fors tilida yozgan hindistonlik şoir va mutasavvif. U çiştiya tariqati piri Nizomiddin Avliyoning muridi, ustozining suhbatlarini yozib olgan «Favoyid ul-fuod» asarining muallifi sifatida tanilgan. Inglizça Vikipediya uni hind-fors ğazalining asosçisi deb ataydi.1
Hayoti
13ÖzME'ga köra, şoir 1253-yilda Şimoliy Hindistondagi Badayun şahrida dunyoga kelgan. Inglizça Vikipediyada esa uning tuğilgan yili 1254, vafot yili 1337 deb körsatilgan, ya'ni manbalarda sanalar bir-biridan farq qiladi. Yoşligida, 1280—1285-yillarda, u Mölton şahridagi adiblar davrasiga qatnaşgan. Keyin yaqin dösti, zamondoşi Amir Xusrav Dehlaviy bilan birgalikda Dehliga köçib kelgan.
Dehlidagi dastlabki yillarda Hasan erkin ruhdagi dunyoviy şe'rlar bitgan. Vaqt ötib u tasavvufga yuz tutgan va Nizomiddin Avliyo (1236—1325) yetakçilik qilgan çiştiya tariqatiga kirgan. ÖzME'ga köra, şoir umrining oxirini Davlatobod şahrida ötkazgan va 1327-yilda şu yerda vafot etgan; bu şahar hozir Hindiston hududida. Inglizça Vikipediya uning qabri Maharaştra ştatidagi Aurangobod yaqinida, Xuldobodda joylaşganini qayd etadi.
Ijodi
13ÖzME şoir merosidagi uç asarni alohida ajratadi: lirik şe'rlardan iborat devon, «Işqnoma» dostoni hamda «Favoyid ul-fuod» («Samimiy foydalar») nomli nasriy asar. Uning şe'riyatida buyuk fors şoiri Sa'diy ijodining ta'siri yaqqol sezilib turadi. Hasan Dehlaviy köproq ğazalnavis sifatida maşhur bölgan. ÖzME'ning ta'kidlaşiça, uning ğazallari keyingi asrlarda Eron va Örta Osiyoda ijod qilgan şoirlarga ham ta'sir ötkazgan. Inglizça Vikipediyaga köra esa, bugungi kunda uning nomini asosan mumtoz adabiyot bilimdonlarigina eslaydi.
«Favoyid ul-fuod»
13Bu nasriy asar Nizomiddin Avliyoning suhbatlari va pand-nasihatlarini özida jamlagan. Inglizça Vikipediyaga köra, Hasan ustozining söhbatlarini fors tilida yozib borgan va natijada tasavvufga oid qöllanma vujudga kelgan. ÖzME bu asarni çiştiya tariqatining ta'limoti va qaraşlarini örganişda eng işonçli manbalardan biri deb biladi. Şu tufayli Hasan Dehlaviy nomi faqat adabiyot tarixida emas, Hindistondagi tasavvuf tarixida ham muhim örin tutadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Hasan Dehlaviy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3865 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAHasan Dehlaviy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3865
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3865
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Hasan Sijzien.wikipedia.org
- 2ÖzME, 11-jild, 111–112-b.manbaa.uz · ÖzME, 11-jild, 111–112-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.