Abdulqodir Muhitdinov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Abdulqodir Muhitdinov (1892–1934) — Buxoro jadidçilik harakatining vakili, Buxoro Xalq Sovet Respublikasi (BXSR) va Tojikiston ASSRning davlat arbobi. ÖzME'ga köra, u 1892-yilda Buxoroda tuğilgan va 1934-yil 1-iyunda Toşkentda qatl etilgan. Rusça Vikipediya uni sovet, tojik va özbek davlat arbobi sifatida tavsiflaydi.1
Oilasi va ta'limi
13ÖzME'ga köra, Muhitdinov boşlanğiç ta'limni Buxoroda olgan, söngra Istanbuldagi madrasada öqigan. Uning otasi — yirik savdogar Mirza Muhitdin Mansurov — ilk jadid gazetasi «Buxoroyi şarif»ni moliyaviy jihatdan qöllab-quvvatlagan va yangi usul maktablariga homiylik qilgan. Rusça Vikipediyaga köra, otasi Buxorodagi jadidlar harakati yetakçilaridan biri bölgan, Abdulqodirning aka-ukalari va singlisi ham jamoat işlarida faol qatnaşgan. ÖzME ma'lumotiga köra, Muhitdinovning dastlabki maqolalari 1910-yilda Orenburgda çiqadigan «Vaqt» gazetasida bosilgan.
Siyosiy faoliyati
13ÖzME'ga köra, 1917-yil apreldagi Buxoro namoyişidan keyin u Yoş buxoroliklar partiyasi markaziy qömitasiga a'zo bölgan. Kolesov voqeasidan söng Samarqand, Toşkent va Moskvada muhojirlikda yaşagan. 1919–1920-yillarda Turkiston musulmonlari byurosi a'zosi, 1920-yilda «Qutuliş» gazetasining muharriri bölgan.
BXSR tuzilgaç, ÖzME'ga köra, Muhitdinov Buxoro inqilobiy qömitasi raisi va dehqonçilik noziri (1920–1921) lavozimlarida işlagan, respublikaning ilk Konstitutsiyasini tayyorlaşda va Buxoroda yer-suv islohotini taşkil etişda qatnaşgan. 1921–1924-yillarda u savdo va sanoat noziri, Buxoro xalq xöjaligi oliy kengaşi va Iqtisodiy kengaş raisi, nozirlar kengaşi raisining ikkinçi örinbosari bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1923-yil 15-maydan 1924-yil 19-sentabrgaça u Xalq nozirlari kengaşi raisi vazifasini bajargan.
ÖzME'ga köra, Muhitdinov BXSR boşqa davlatlar bilan Rossiya vositaçiligisiz bevosita aloqa örnatişi, qizil armiya respublikadan olib çiqib ketilişi va xalq militsiyasi kabi milliy qöşin tuzilişi kerakligini qat'iy talab qilgan.
Tojikistonda
13ÖzME'ga köra, milliy-hududiy çegaralaşdan keyin Özbekiston SSR tarkibida Tojikiston ASSR tuzilgaç, Muhitdinov uning Xalq Komissarlari Soveti raisi etib tayinlangan (1925–1929). Rusça Vikipediyaga köra, avval u muvaqqat inqilobiy qömita a'zosi bölgan, 1926-yil 16-dekabrda esa Xalq Komissarlari Soveti raisi etib saylangan. Tojikiston SSR ajralib çiqqaç, u Özbekiston SSRning ta'minot xalq komissarligida işlagan; rusça Vikipediya uni 1930–1933-yillarda ta'minot xalq komissari bölgan deb körsatadi.
Qatağon
13Rusça Vikipediyaga köra, 1933-yil dekabrda Muhitdinov işdan boşatilgan, unga Duşanbe şahrini Stalinobod deb qayta nomlaşga qarşi çiqqanlik ayblovi qöyilgan. ÖzME'ga köra, u 1933-yil 21-avgustda hibsga olingan, «burjua millatçisi» degan ayb bilan 1934-yil 1-iyunda otib taşlangan. Rusça Vikipediyaga köra, 1958-yil 25-yanvarda u töla oqlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Abdulqodir Muhitdinov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4145 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAbdulqodir Muhitdinov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4145
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4145
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Мухитдинов, Абдулкадыр Мухитдиновичru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 6-jild, 943–944-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 943–944-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.