Mağjon Jumaboyev
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Mağjon Jumaboyev (qozoqça Mağjan Jumabayev; 1893–1938) — qozoq şoiri, jurnalist va maorif arbobi, qatağon qurbonlaridan biri. Inglizça Vikipediyaga köra, u qozoq adabiy tilini yangilagan şoir sifatida tanilgan. ÖzME'da u «Mağjon» sarlavhasi bilan berilgan.1
Hayoti va ta'limi
13ÖzME'ga köra, Mağjon 1893-yilda hozirgi Şimoliy Qozoğiston viloyati hududida tuğilgan. Inglizça Vikipediya uning tuğilgan sanasini 25-iyun deb körsatadi va diniy oilada ulğayganini, tuğilganda Muhammadjon deb atalib, keyin ismini qisqartirganini qayd etadi. U 1905–1910-yillarda Qiziljar (hozirgi Petropavlovsk) dagi eski qozoq madrasasida, 1910–1912-yillarda Ufadagi «Oliya» madrasasida, 1913–1917-yillarda Omskdagi öqituvçilar institutida tahsil olgan. Fors, arab, turk va rus tillarini yaxşi bilgan, Yevropa adabiyoti bilan ham yaqindan tanişgan.
Jamoat faoliyati
131917-yilda Alaş Örda hukumatining maorif komissiyasiga a'zo bölgan, 1919-yilda qozoq hukumatida maorif komissari lavozimini egallagan, 1920–1922-yillarda «Hurriyat bayroği» gazetasini tahrir qilgan. 1922-yilda Toşkentga çaqirilib, Turkiston jumhuriyati qoşidagi qozoq-qirğiz bilim komissiyasida işlagan, «Çölpon» va «Sana» jurnallari hamda «Oq jöl» gazetasini taşkil etganlar qatorida bölgan. 1923–1926-yillarda Moskvadagi Oliy adabiyot va san'at institutida öqigan. Inglizça Vikipediyaga köra, Moskvada yaşagan paytida Lermontov, Gorkiy, Blok, Gyote, Geyne kabi mualliflarning asarlarini tarjima qilgan.
Qatağon
13ÖzME'ga köra, 1924-yilda Moskvadagi yoş adiblar jamiyatida uning Toşkentda bosilgan kitobi muhokama qilinib, şoir millatçilik, tasavvuf va tarixni uluğlaşda ayblangan. 1927-yilda Qozoğistonga qaytib, Qiziljarda dars bergan, 1929-yilda esa qamoqqa olingan. 1935-yilda Maksim Gorkiyning aralaşuvi bilan ozod bölgan, ammo 1937-yilda qayta hibsga olinib, 1938-yil martida otib taşlangan. ÖzME vafot joyini Moskva deb körsatadi, inglizça Vikipediyada esa u Olmaotada 19-martda qatl etilgani yozilgan. Şoir 1988-yilda oqlangan.
Ijodi
13Mağjon turli mavzularda şe'r yozgan. Tabiat va inson gözalligini tasvirlar ekan, ilhom va muhabbat, sabr-bardoş tuyğularini ularga bölgan çuqur hurmat bilan boğlab, öziga xos uslub yaratgan («Men kim?», «Öt»). Inglizça Vikipediyaga köra, 1912-yildan «Şolpon» taxallusi bilan qozoq tilida ijod qila boşlagan va qisqa vaqtda ziyolilar orasida maşhur bölgan. ÖzME'ga köra, uning şe'rlari uç kitob bölib çiqqan: «Çölpon» (1912, Qozon), «Ölanlar» (1922, Qozon) va «Mağjon Jumaboyev ölanlari» (1923, Toşkent). 1923–1926-yillarda boşlanğiç maktab uçun darsliklar ham yozgan.
Xotirasi
13Inglizça Vikipediyaga köra, Astana, Olmaota, Kökşetov va Petropavlovsk köçalari hamda Qozoğistondagi bir tuman şoir nomi bilan atalgan. 2018-yilda Anqara va Petropavlovskda unga haykal örnatilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mağjon Jumaboyev // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4190 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMağjon Jumaboyev. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4190
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4190
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Magzhan Zhumabayeven.wikipedia.org
- 2ÖzME, 5-jild, 346-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 346-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.