Mixail Saltikov-Şçedrin
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Mixail Yevgrafoviç Saltikov-Şçedrin (asl familiyasi Saltikov, taxallusi N. Şçedrin; 1826-yil 27-yanvar, Spas-Ugol qişloği — 1889-yil 10-may, [[Sankt-Peterburg|Peterburg]]) — rus yozuvçisi va jurnalisti, XIX asr rus adabiyotining eng yirik hajviyotçilaridan biri, davlat xizmatçisi. Inglizça Vikipediyaga köra, u keskin realizmni fantastik grotesk bilan uyğunlaştirgan, «Janob Golovlyovlar» (1880) va «Bir şahar tarixi» (1870) romanlari XIX asr rus nasrining muhim asarlariga aylangan.12
Yoşligi va ta'limi
1,3Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, Saltikov Tver guberniyasining Kalyazin uyezdidagi Spas-Ugol qişloğida qadimgi dvoryan oilasida tuğilgan. Bolalikda körgan krepostnoylik muhiti va oiladagi qattiqqöllik keyinçalik uning «Janob Golovlyovlar» va «Poşexoniya qadimiyati» asarlarida aks etgan. ÖzME'ga köra, u Moskvadagi Dvoryanlar institutida (1836–1838), söng Sarskoye Selo litseyida (1838–1844) öqigan. Litseyda şe'rlar yozgan; ÖzME qayd etişiça, ulardan 15 tasi saqlanib qolgan. Rusça Vikipediyaga köra, keyinroq u şe'riyatga iqtidori yöqligini tuşunib, nazmni taşlagan.
Surgun va davlat xizmati
1,3ÖzME'ga köra, ilk qissalari — «Ziddiyatlar» (1847) va «Çalkaş iş» (1848) — ijtimoiy muammolarni keskin qöygani uçun hukumat ğazabini qözğagan. 1848-yil aprelida yozuvçi hibsga olinib, Vyatkaga surgun qilingan. 1855-yilda qaytgaç, «Guberniya oçerklari» (1856–1857) bilan şuhrat qozongan.
Saltikov adabiy ijodni davlat xizmati bilan birga olib borgan: Içki işlar vazirligida işlab, dehqonlar islohotini tayyorlaşda qatnaşgan, 1858–1862-yillarda Ryazan va Tver guberniyalarida vitse-gubernator bölgan. Iste'foga çiqqaç, «Sovremennik» jurnalida işlagan.
«Oteçestvenniye zapiski» va yetuk ijodi
1,31877-yilda Nekrasov vafot etgaç, Saltikov «Oteçestvenniye zapiski» jurnaliga rahbarlik qilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, jurnal 1884-yilda hukumat tomonidan yopilganiga qadar u şu lavozimda bölgan.
ÖzME'ga köra, yozuvçining yetuk davri asarlari — «Bir şahar tarixi» (1869–1870), «Janob toşkentliklar» (1869–1872), «Janob Golovlyovlar» (1875–1880), «Monrepo boşpanasi» (1878–1879), «Yil böyi» (1879–1880), «Ertaklar» (1882–1886) va «Hayot ikir-çikirlari» (1886–1887). Ularda islohotdan keyingi Rossiya jamiyatidagi ijtimoiy ziddiyatlar, amaldorlarning byurokratizmi, mansabparastlik va xoinlik ötkir hajv ostiga olingan. Tugallanmay qolgan «Unutilgan gaplar» uning sönggi asari bölgan.
Ahamiyati
1,3ÖzME Saltikov-Şçedrin asarlarini rus tanqidiy realizmining yorqin namunalari deb baholaydi; inglizça Vikipediya ham uni rus adabiy realizmining yirik siymolaridan biri sifatida körsatadi. Uning asarlari özbek tiliga ham tarjima qilingan: «Janob Golovlyovlar» (1952), «Ertaklar» (1954), «Bir mujik ikki generalni boqqani haqida qissa» (1973).
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mixail Saltikov-Şçedrin // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3657 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMixail Saltikov-Şçedrin. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3657
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3657
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Салтыков-Щедрин, Михаил Евграфовичru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Mikhail Saltykov-Şçedrinen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 7-jild, 85–86-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 85–86-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.