Mömin Mirzo
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Mömin Mirzo, töliq ismi Muhammad Mömin Mirzo (1486–1497), — Temuriylar sulolasiga mansub şahzoda, Xuroson hukmdori Husayn Boyqaroning nevarasi va uning katta öğli Badiuzzamon Mirzoning farzandi. Juda yoş yaşagan bölsa-da, temuriylar xonadonidagi taxt uçun kuraş va saroy fitnalarining qurboni sifatida tarixda qolgan.1
Hayoti
13ÖzME'ga köra, Mömin Mirzo zehnli, ziyrak va mard yigit bölib ulğaygan. Otasi boşqa joyga hokim etib tayinlangaç, u atigi ön bir yoşida Astrobodda otasining örnini egallab, şaharni boşqara boşlagan. Rusça Vikipediyaga köra, 1496-yilda Badiuzzamon Mirzo Balxga hokim qilib tayinlanganda, avval özi idora qilgan Jurjon (Gurgon) ölkasini öğli Mömin Mirzoga qoldirmoqçi bölgan. Biroq Husayn Boyqaro bu hududni özining sevimli öğli Muzaffar Husayn Mirzoga bermoqçi böldi. Bu qaror Badiuzzamonning otasiga qarşi isyon kötarişiga sabab bölgan.
Asirlik va ölimi
13ÖzME'ning yozişiça, amakisi Muzaffar Husayn Mirzo Astrobodni egallaş uçun qöşin tortib kelayotgani haqida Mömin Mirzo otasining maktubidan xabar topgan. U zudlik bilan jangga tayyorlanib, şahar taşqarisida duşmanni qarşi olgan, ammo kuçlar teng bölmagani uçun mağlub bölib, asir tuşgan. Şahzoda Hirotga olib ketilib, Ixtiyoriddin qal'asiga qamalgan. Rusça Vikipediyaga köra, bu voqealar 1497-yil bahorida, ota va öğil qöşinlari örtasidagi birinçi tönqaşuvdan söng sodir bölgan.
Muzaffar Husayn Mirzoning onasi Xadiça begim nevarasi emas, balki öz öğlini taxt vorisi qilmoqçi edi va bu yöldagi asosiy töşiq deb Mömin Mirzoni bilardi. ÖzME'ga köra, u vazir Nizomulmulk bilan til biriktirib, Husayn Boyqaro qattiq mast bölgan bir paytda yoş şahzodani qatl etiş haqidagi farmonga uning muhrini bostirib olgan. Şu tariqa Mömin Mirzo ön bir yoşida qatl qilingan.
Oqibatlari
13Bu fojia Husayn Boyqaro xonadonidagi ziddiyatlarni yanada keskinlaştirdi. Rusça Vikipediyaga köra, Badiuzzamon Mirzo 1498-yilda yana bir mağlubiyatdan keyingina otasi bilan sulh tuzib, Balxni özida saqlab qolgan. Temuriylar oilasidagi bunday özaro nizolar Xuroson davlatini zaiflaştirib, keyinçalik uning Muhammad Şayboniyxon tomonidan 1507-yilda egallanişini yengillaştirgan omillardan biri bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mömin Mirzo // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2985 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMömin Mirzo. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2985
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2985
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Бади аз-Заман Мирзаru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 6-jild, 962-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 962-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.