Muzaffar ad-Din (Monğiy)
SaqlaşBoşqa nomlari: Muzaffar · Muzaffar bin Nasrullah
Öqiş: 2 daqiqa
Amir Muzaffar (töliq ismi Seyid Muzaffaruddin Bahodurxon) — 1860-yildan 1885-yilgaça Buxoro amirligini boşqargan manğitlar sulolasining sakkizinçi hukmdori. Uning davrida amirlik 1868-yilda Rossiya imperiyasi protektoratiga aylandi.
Hayoti
13Muzaffar Amir Nasrulloh (1827—1860) vafotidan keyin, 1860-yil oktyabrda taxtga ötirdi. Uning tuğilgan yili manbalarda turliça beriladi: özbekça va rusça Vikipediyada 1834-yil, inglizça Vikipediyada 1824 yoki 1825-yil (Buxoroda) deb körsatilgan.
Ahmad Donişning yozişiça, Nasrulloh yolğiz öğli Muzaffarni voris sifatida körişni istamagan. Manbalarning bir versiyasiga köra, u hokimiyatni qizining öğli, Jöybor şayxlari avlodi Said Abdulahadxonga topşirişni rejalaştirgan, biroq siyosiy elitaning nufuzli qismi Muzaffarni qöllab-quvvatlagan. U Samarqanddagi yangi qurilgan Köksaroyda Köktoş taxtiga ötirgan sönggi özbek hukmdori bölgan.
Içki siyosati
13Taxtda mustahkamlangaç, Muzaffar otasi tayinlagan vazir va yirik amaldorlarni lavozimidan olib, mol-mulkini musodara qildi, örniga öziga sodiq kişilarni qöydi. Şahrisabz amaldorlari bilan munosabat yomon bölib, tarakli (Jörabiy boşçiligida) va açamayli (Hakim biy boşçiligida) uruğlari norozi böldi. Qözğolon yuz berdi, Muzaffar 38 kun içida Şahrisabzni egallay olmay, sulh tuzişga majbur böldi. Hisor, Kölob va Boljuandagi separatistik harakatni katta qiyinçilik bilan bostirdi. Itoatsizlik bildirgan Samarqand hokimi Ibrohim Manğit lavozimidan çetlaştirilib, keyin qatl etildi.
Asli fors bölgan qöşbegi (boş vazir) Muhammadbiy (1811—1889) katta ta'sirga ega bölib, oila a'zolarini yuqori lavozimlarga olib çiqdi. Muzaffar lavozimlarga asosan forsiy xizmatkorlarini va fors xotinining qarindoşlarini tayinlagan. 1881-yilda Buxoroi Şarif ordenini ta'sis etdi.
Rusça va inglizça manbalarga köra, 1873-yilda rus bosimi bilan qul savdosini taqiqlagan va 1883-yilgaça quldorlikni bekor qilişni va'da qilgan, ammo bu amalga oşmagan.
Taşqi siyosati
13Hukmronligining boşida Buxoroning kömagi bilan Qöqonda Xudoyorxon hokimiyatga keldi. Rusça Vikipediyaga köra, 1861-yil yanvarda Öratepa yonidagi jangda Buxoro qöşini Qöqon sarkardasi Alimqul tomonidan mağlub etildi.
Buxoro qöşinlari Irjar (1866), Çupon ota (1868) va Zerabuloq (1868) janglarida Konstantin fon Kaufman boşçiligidagi rus qöşinlaridan uç marta mağlub böldi. 1868-yilda amirlik Rossiya protektoratiga aylandi. Şu yilning iyulidan vafotigaça amir Rossiya bilan tinç munosabatda böldi; elçilar qabuli özbek tilida ötkazilgan.
1868-yilda tönğiç öğli Abdumalik otasiga qarşi çiqdi; uni bir qança özbek uruğlari qöllab-quvvatladi. Muzaffar rus qöşinlari yordami bilan Şahrisabzni böysundirib, Abdumalik tarafdorlarini mağlub etdi. Abdumalik Xorazmga, söng Hindistonga qoçib, Peşovarda yaşadi.
Madaniy faoliyati va oilasi
13Uning davrida Abdalazim Somiy va Ahmad Doniş maşhur tarixçilar edi. Muzaffar Alişer Navoiy ijodini qadrlagan va 1872-yilda Navoiy devoni qölyozmasini Britaniya qiroliçasi Viktoriyaga sovğa qilgan. Uning 13 öğli bölgan; ulardan biri Seyid Abdulahad keyinçalik amir böldi.
Vafoti
13Muzaffar 1885-yilda vafot etib, Buxorodagi Işan Imlo qabristoniga, ota-bobolari yoniga dafn etildi. Örniga öğli Abdulahadxon keldi. Qabriston Sovet davrida vayron qilingan. Muzaffar 1881-yilda 1-darajali Muqaddas Anna ordeni bilan taqdirlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Muzaffar ad-Din (Monğiy) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1371 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMuzaffar ad-Din (Monğiy). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1371
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1371
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q4305947wikidata.org · 4 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.