Nazo Tokhi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Nazo Tokhi (Nazo Ana, „Nazo buvi“) — puştu tilida ijod qilgan afğon şoira va yozuvçisi. U Qandahor viloyatidagi nufuzli oilada katta bölgan. Afğon tarixida jasur jangçi ayol va „Afğon xalqining onasi“ sifatida esga olinadi.
Hayoti
13Nazo Tokhi taxminan 1651-yilda Qandahor viloyatidagi Thazi yaqinidagi Spozhmayiz Gul qişloğida kuçli va badavlat puştun oilasida tuğilgan. Otasi Sultan Malakhai Tokhi puştun Tokhi qabilasining taniqli boşliği va Ghazni viloyatining gubernatori bölgan.
Nazo Karamxonning öğli Salimxon Hotak bilan turmuş qurgan. Hotak sulolasining maşhur hukmdori Mirvays Hotak uning öğli, Mahmud Hotak va Husayn Hotak esa nabiralari edi. Inglizça Vikipediyada Mirvays tuğilgan yil 1673 deb körsatilgan.
Otasi uning ta'lim va tarbiyasiga katta e'tibor bergan va Qandahordagi ilmli kişilarni unga ta'lim berişga undagan. Nazo bilimli şoira bölib, odamlar uni mehribon va ğamxör tabiati bilan tanigan.
Inglizça maqolaga köra, otasi jangda Sur toği yaqinida halok bölgaç, ukasi qasos oliş uçun jangga ketgan va Nazoni uy hamda qal'a işlariga mas'ul qilib qoldirgan. U qiliç taqib, qal'ani erkaklar bilan birga himoya qilgan.
Faoliyati va ijodi
13Nazo Tokhi şe'riyati va Paştunvali qoidalarini kuçli qöllab-quvvatlagani tufayli xalq hurmatiga sazovor bölgan. Inglizça maqolaga köra, u Paştunvali puştun qabilalari ittifoqining qonuniga aylantirilişiga çaqirgan.
U Ghilji va Sadozay qabilalari örtasidagi nizolarni hal qilişda vositaçilik qilib, ularni xorijiy fors Safaviy hukmdorlariga qarşi ittifoqqa undagan. Inglizça maqolada uning ikki mingga yaqin baytdan iborat şe'rlari yozilgani aytiladi.
Afsonaga köra, Mirvays tuğilgan keçasi Nazo tuşida puştunlarning Bettani ittifoqi afsonaviy rahnamosi yoki ajdodi Şayx Bet Nika paydo bölgan. U çaqaloqni yaxşi parvariş qilişni aytgan, çunki bola ulğayganda yurt uning xizmatlaridan bahramand bölişi kerak edi. Nazo bu tuşni öğliga vaqti-vaqti bilan eslatib, işlarni halollik bilan qilişni maslahat bergan, deyiladi.
Vafoti
13Nazo Ana 1717-yilda, taxminan 66 yoşida, öğli Mirvays vafotidan ikki yil ötib vafot etgan. Undan keyin uning işini Afğoniston amiri Ahmadşoh Durroniyning onasi Zarğuna Ana davom ettirgan.
Merosi
13Nazo Tokhi afğonlar orasida qahramon ayol sifatida e'zozlanadi. Uning xotirasiga turli afğon maktablari va ta'lim muassasalariga uning nomi berilgan. Ular orasida Afğonistondagi Nazo Ana boşlanğiç maktabi, Qandahordagi qizlar uçun Nazo Ana örta maktabi va Kobuldagi Nazo Ana klinikasi bor. Uning adabiy xizmatlari afğon madaniyatiga qöşgan hissasi sifatida bugun ham qadrlanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Nazo Tokhi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1358 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANazo Tokhi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1358
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1358
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q3918412wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.