Şavkat Buxoriy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Şavkat Buxoriy (taxallusi; asl ismi Muhammad Işoq; 17-asr) — buxorolik fors-tojik şoiri, fors şe'riyatidagi «hind uslubi»ning yirik namoyandalaridan biri. ÖzME'ga köra, u 17-asrning 20-yillarida Buxoroda tuğilgan va 1695–1699-yillar oraliğida Isfahonda vafot etgan; Inglizça Vikipediyada uning vafoti 1695/1696-yil deb körsatilgan.1
Hayoti
1,3ÖzME ma'lumotiça, Şavkat Buxoroda tahsil olgan va sarroflik bilan şuğullangan. Inglizça Vikipediyaga köra, bu kasb unga otasidan meros bölgan. Keyinroq u Xurosonga köçgan va Hirotda şahar hokimi Safiqulixon Şomlu xizmatiga kirgan; Inglizça Vikipediya buni taxminan 1677–1678-yillarga oid deb hisoblaydi. Xuroson vaziri Mirzo Sa'duddin ham şoirga uzoq yillar homiylik qilgan.
Inglizça Vikipediyaga köra, Şavkat oxir-oqibat saroy hayotidan uzoqlaşib, xilvatni afzal körgan. U Isfahonga köçib, umrining sönggi yillarini öz ixtiyori bilan tanlagan qaşşoqlikda ötkazgan va şu yerda, Ali ibn Sahl Isfahoniy şa'niga barpo etilgan qabristonda dafn etilgan.
Ijodi
1,3ÖzME'ga köra, şoir dastlab «Nozik» taxallusi bilan yozgan. U öz davrining yetuk ijodkori sifatida nafaqat zamondoşlariga, balki keyingi avlod şoirlariga ham ta'sir körsatgan. Uning şe'rlarida an'anaviy uslub yangilangan, ohorli va nozik taşbehlar özgaça badiiy ifoda topgan.
Ijodining asosiy mavzusi işq bölsa-da, ÖzME'ga köra, unda tarjimai hol ruhidagi, vatan va döstlardan ayriliq hamda dunyo, zamon va odamlardan şikoyat ohangidagi şe'rlar ham köp uçraydi. Hayotsevarlik va pand-nasihat ham uning ijodiga xos.
Inglizça Vikipediyaga köra, Şavkat Buxoriy hind uslubining fors şe'riyatida keng tarqalişida muhim rol öynagan. Eron muhitidagi dastlabki mualliflar uning ijodini unça e'tirof etmagan bölsa-da, Usmonlilar imperiyasida u katta hurmatga sazovor bölgan: şotlandiyalik şarqşunos E. Gibbning yozişiça, yarim asrdan ortiq vaqt usmonli şoirlarining köpçiligi uçun yöl körsatuvçi yulduz bölib qolgan.
Merosi
1,3Şoir merosining asosiy qismini qasida, ğazal, qit'a va ruboiylar taşkil etadi. ÖzME'ga köra, uning 6221 baytdan iborat şe'rlari töplanib, 1987-yilda Duşanbada naşr etilgan; devonining qölyozma nusxalari Toşkent, Duşanba, Moskva va Sankt-Peterburg fondlarida saqlanadi.
ÖzME'ga köra, Maleho Samarqandiy, Mirzo Muhammad Tohir Nasrobodiy, Ğulomalixon Ozod Bilgiromiy va Şamsiddin Somiy tazkiralarida şoir haqida ma'lumot va şe'rlaridan namunalar keltirilgan. Isfahonda u bilan yetti oy muloqotda bölgan Maleho öz tazkirasidagi 202 şoir orasida faqat Şavkatga batafsil va yuksak baho bergan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Şavkat Buxoriy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4393 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAŞavkat Buxoriy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4393
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4393
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Şaukat Bukharien.wikipedia.org
- 2ÖzME, 9-jild, 2–3-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 2–3-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.