Sayyid mir kulol Buxoriy
SaqlaşBoşqa nomlari: Amir Kulal
Öqiş: 2 daqiqa
Sayyid Mir (Amir) Kulol Buxoriy — hanafiy mazhabi olimi, ma'naviy ustoz (murşid), naqşbandiya tariqati şayxlari vorisligi zanjirining 15-halqasiga mansub şaxs. U Muhammad Bahouddin Naqşbandning ruhiy ustozi bölgan va 1370-yilda vafot etgan.
Hayoti
1,3Uzbekça Vikipediyaga köra, u 13-asr oxirida Buxorodan taxminan ön bir çaqirim uzoqlikdagi Suxor qişloğida (hozirgi Kogon tumani) tuğilgan, şu yerda yaşagan va vafot etgan. Oilasi kulolçilik bilan şuğullangani uçun ularga «kulol» laqabi berilgan. Otasi Amir Hamza Hijozning Madina şahridan bölib, Movarounnahrga köçib kelgan. Yoşligida kuraş bilan şuğullangan, jismonan baquvvat bölgan. Kulolçilikdan topgan daromadi bilan oila tebratgan, muridlariga ham halol luqma bilan yaşaşni tavsiya qilgan.
Manbalarda uning tuğilişi va kelib çiqişi haqida turliça ma'lumot bor. Ingliz Vikipediyasida uning 1278–1370-yillarda yaşagani, asl ismi Şams ud-Din ekani, otasi Sayf ud-Din Hamza kulol qabilasining amiri bölgani va özi Buxoroda tuğilgani aytiladi.
Ustozi va şogirdlari
1,3Özbekça va rusça maqolalarga köra, Amir Kulol öz şayxi Xöja Muhammad Bobo Samosiy bilan kuraş maydonida tanişgan. Samosiy uni şogirdlari davrasiga qabul qilgan, Amir Kulol esa yigirma yil şayxiga xizmat qilgan va haftada ikki marta Sammos bilan Suxor oraliğidagi yigirma beş kilometrlik yölni piyoda bosib ötgan. Uning şogirdi Bahouddin Naqşband tariqatda alohida bölimga asos solgan. Ustoz unga: «Öğlim Bahouddin, köksimdagi hamma narsani sizga berdim… boring va buyuk odamlarni qidiring!» degan.
Ingliz Vikipediyasida esa Bahouddin bilan uçraşuvi boşqaça rivoyat qilinadi: Bahouddin Buxoroda jallod bölib işlagan, hukm qilinuvçi kişi öz ustozi sifatida Amir Kulolni çaqirgani sababli ozod etilgan, şundan söng Bahouddin uning şogirdi bölgan.
Oilasi
1,3Özbekça va rusça maqolalarga köra, uning tört öğli — Burhoniddin, Hamza, Amirşoh va Umar bölgan. Ularning ta'lim-tarbiyasini tört vorisiga — Naqşband, Orif Deggaroniy, Mavlono Yodgor va Jamoliddin Dehistoniyga topşirgan. Uning şajarasi payğambar Muhammadga borib taqaladi; bu şajara «Majma al-ansob val aşjar» qölyozmasi muallifi Xöja Abdulqodir ibn Muhammad Amin keltirgan röyxatga asoslanadi. Qarindoşlaridan biri — Usmonli sultoni Yildirim Boyazidning kuyovi Amir Sulton.
Şahobiddin yozgan «Maqomoti Amir Kulol» kitobi uning tarjimai holiga bağişlangan; muallif Amir Kulolning çevarasi hisoblanadi.
Vafoti
1,3Özbekça va rusça maqolalarda vafot sanasi 1370-yil 29-noyabr deb körsatiladi; hijriy 772-yil (1370) ham keltirilgan. Ingliz Vikipediyasida hijriy 770-yil (1370) deyilgan. U tuğilgan joyi Suxorda dafn etilgan. Özbekça maqolada vasiyatiga köra Orif Deggaroniy va Bahouddin Naqşband ustozining qabri yoniga dafn etilgani aytiladi.
Xotirasi va merosi
1,3Maqbara Buxorodan 25 km şimolda, Suxor qişloğida joylaşgan. Hagiografik manbalar va «Tuzukoti Temuriy» apokrif asariga köra, Amir Kulol Amir Temurga duo qilib, uning kelajagini başorat qilgan. Maqbara ustida muhim bino bölmagan, 19-asr boşidagi masjid butunlay vayron bölgan. Mustaqillikning dastlabki yillarida maqbara restavratsiya qilinib, memorial majmua barpo etilgan: ikki gumbazli qabr, darvoza, masjid, ziyoratçilar uçun xonalar, sakkiz qirrali hovuz va balandligi 10,5 m minora. 1994-yilda «Sayyid Amir Kulol» jome masjidi qayta qurilgan, 2018–2019-yillarda maqbara ta'mirlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Sayyid mir kulol Buxoriy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1564 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASayyid mir kulol Buxoriy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1564
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1564
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q4405190wikidata.org · P106, P569 (Yulian taqvimi), P19, P570 (Yulian taqvimi), P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.