Yaşin

Komil Yaşin (asl ismi Komil Nu'monov; 1909-yil 25-dekabr, Andijon — 1997-yil 25-sentabr, Toşkent) — özbek şoiri, dramaturgi, publitsisti va jamoat arbobi. Özbekiston xalq yozuvçisi (1972) unvoniga sazovor bölgan.

Yaşin 1909-yilda Andijonda tuğilgan. Ingliz tilidagi maqolaga köra, 1921–1925-yillarda rus maktabida öqigan va 1925-yilda adabiy faoliyatini boşlab, Yaşin taxallusini olgan. Özbek va ingliz maqolalarida u Leningraddagi örmon xöjaligi institutida öqigani aytiladi; rus maqolasiga köra, kasallik tufayli uç yildan söng Andijonga qaytgan. Andijonda maktablarda öqituvçilik qilgan (1928–1930).

1930–1936-yillarda Andijon viloyat va Özbek musiqali drama teatrlarida adabiy xodim sifatida işlagan. 1946–1949-yillarda San'at işlari boş boşqarmasida boşliq bölgan. 1958–1980-yillarda Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi raisi, 1969–1980-yillarda „Özbek tili va adabiyoti“ jurnali boş muharriri edi. 1943-yildan kommunistik partiya a'zosi, SSSR Oliy Kengaşi deputati bölgan. Turmuş örtoği — Halima Nosirova.

Dastlabki şe'rlari „Quyoş“ (1930) va „Kuraş“ (1931) töplamlariga kiritilgan. Dramaturgiyada „Kar quloq“, „Teng tengi bilan“, „Lolaxon“ kabi bir pardali pyesalar yozgan, keyinçalik „Örtoqlar“ (1930), „Yondiramiz“ (1931), „Içkarida“ (1933; qayta işlanib „Gulsara“ nomi bilan sahnalaştirilgan) va „Nomus va muhabbat“ (1935) asarlarini yaratgan. „Nurxon“ (1940) pyesasida jamiyat va şaxs erkinligi mavzusiga murojaat qilgan.

Uruş yillarida „Ölim bosqinçilarga“ (1942), „Davron ota“ (1942, hammualliflar bilan), „Oftobxon“ (1944), uruşdan keyin „General Rahimov“ (1949) pyesalarini yozgan. Qatağon qurbonlari oqlangan davrda Fayzulla Xöjayevga bağişlangan „Inqilob tongi“ (1974) pyesasini yaratgan.

U „Böron“ (1939), „Uluğ kanal“ (1940) va „Dilorom“ (1958) operalari librettolarini yozgan, „Farhod va Şirin“ (1944), „Ravşan va Zulxumor“ (1956) dramalarini sahnaga moslagan. „Asal“, „Hamza“, „General Rahimov“, „Şiddat“ kabi filmlar uçun ssenariylar yozgan. Şekspirning „Antoniy va Kleopatra“ va boşqa mualliflarning pyesalarini tarjima qilgan.

Yaşin ijodida Hamza obrazi muhim örin tutadi. U Hamzaning „Boy ila xizmatçi“ pyesasini 1939-yilda qayta işlagan, „Paranji sirlaridan bir lavha“ va „Maysaraning işi“ asarlarining topilib sahnalaştirilişida iştirok etgan. „Hamza“ dramasi (1940, A. Umariy bilan), film ssenariysi, opera librettosi, „Olovli yöllar“ teleserialining ssenariysi va „Hamza“ romani şu mavzuga bağişlangan. Özbek tilidagi maqolada „Olovli yöllar“ va romanda Hamza obrazi haddan taşqari sovetlaştirilgani tanqid qilinadi.

Özbekistonda xizmat körsatgan san'at arbobi (1939), Mehnat Qahramoni (1974). Rus va ingliz maqolalariga köra 1951-yilda uçinçi darajali Stalin mukofotini olgan. Hamza nomidagi Davlat mukofoti laureati: özbek maqolasida 1968, rus va ingliz maqolalarida 1967-yil körsatilgan. Toşkent va Andijonda köçalardan biri uning nomi bilan ataladi.