Ğayratiy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Ğayratiy (asl ismi Abdurahim Abdullayev; 1902–1976) — özbek şoiri, yozuvçi va pedagog. U şe'riyat, hikoya, qissa va dramaturgiya janrlarida ijod qilgan, bolalar uçun köp asar yaratgan va yoş qalamkaşlar tarbiyasiga uzoq yillar umrini bağişlagan. ÖzME'ga köra, 1972-yilda unga Özbekiston xalq şoiri unvoni berilgan. ÖzME uning tuğilgan sanasini 1902-yil 15-fevral, vafotini 1976-yil 17-yanvar deb körsatadi; Rusça Vikipediyada esa boşqa sanalar — 1902-yil 16-dekabr va 1976-yil 22-yanvar — keltirilgan.1
Hayoti
13Ğayratiy Toşkentda tuğilgan. Rusça Vikipediyaga köra, u quruvçi oilasida dunyoga kelgan, onasidan erta ayrilgan va bir muddat boşqa oilada tarbiyalangan. ÖzME'ning yozişiça, u «Namuna» maktabida, söngra öqituvçilar tayyorlaydigan ikki yillik kursda tahsil olgan, keyin Toşkentdagi maktabda dars bergan. Keyin Bokuga yöl olib, 1926-yilda u yerdagi öqituvçilar seminariyasida tahsil olgan. Rusça Vikipediyada Bokudagi tahsil universitetning şarq fakulteti bilan boğlanadi va şoir u yerda ozarbayjon adiblari bilan tanişgani qayd etiladi.
Toşkentga qaytgaç, Ğayratiy zavodda işlagan va adabiy tögarak boşqargan, Özbekiston davlat naşriyotida muharrirlik qilgan, opera va balet teatrida adabiy xodim bölgan. ÖzME'ga köra, Ikkinçi jahon uruşi yillarida u millatçilikda ayblanib, Yozuvçilar uyuşmasidan çiqarilgan. Rusça Vikipediya bu voqeani 1941–1942-yillardagi asossiz qatağon deb baholaydi va şoir keyinroq oqlanganini yozadi. Bu ayblov uning keyingi ijodiga oğir ta'sir qilgan.
Ijodi
13Şoirning birinçi şe'rlar töplami 1927-yilda «Erk tovuşi» nomi bilan bosilgan. Undan keyin bir qator şe'riy töplamlar, hikoyalar va qissalar çop etilgan. ÖzME uni 1930-yillar adabiy hayotining faol iştirokçisi sifatida tilga oladi; uyğur xalqining oğir ötmişi haqidagi «Onamga xat» va «Jinasta» dostonlari unga keng şuhrat keltirgan. Qatağon tahdididan keyin u Hamza, Furqat va Zavqiy siymolariga atalgan dostonlar ham yozgan; ular orasida «Ğurbatda Furqat» va «Bizning Hamza» bor.
Ijodining katta qismi bolalarga atalgan. Ğayratiy bolalar uçun dostonlar, qissalar va qöğirçoq teatrlarida sahnalaştirilgan köplab pyesalar yaratgan.
Ustozligi
13ÖzME va Rusça Vikipediyaga köra, Ğayratiy uzoq yillar öquvçilar saroyida adabiy tögarakka rahbarlik qilgan. Uning şogirdlari orasidan Erkin Vohidov, Xayriddin Saloh, Yusuf Şomansur, Anvar Eşonov kabi taniqli şoir va yozuvçilar yetişib çiqqan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ğayratiy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3590 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAĞayratiy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3590
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3590
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Гайратиru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 11-jild, 10-b.manbaa.uz · ÖzME, 11-jild, 10-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.