Erkin Vohidov

Erkin Vohidov (1936-yil 28-dekabr, Oltiariq tumani — 2016-yil 30-may, Toşkent) — özbek şoiri, dramaturgi, adabiy tarjimoni va davlat arbobi. U „Özbekiston Qahramoni“ va „Özbekiston xalq şoiri“ unvonlari sohibi.

Erkin Vohidov 1936-yil 28-dekabrda Farğona viloyatining Oltiariq tumanida öqituvçi oilasida tuğilgan. Otasi Çöyanboy Vohidov Ikkinçi jahon uruşida qatnaşgan va qaytganidan keyin vafot etgan; öşanda Vohidov töqqiz yoşda edi. 1945-yilda u onasi Roziyaxon Vohidova bilan Toşkentga köçgan. Onasi ham köp ötmay olamdan ötgan, şoir toğasi Karimboy Sohiboyev qölida voyaga yetgan. Vohidovning özi eslaşiça, şe'riyatga qiziqişini yurist bölgan toğasi uyğotgan: uyiga şoir Çustiy, xonandalar va olimlar kelib, Hofiz, Navoiy, Bedil, Fuzuliy baytlarini tahlil qilişgan.

1960-yilda Toşkent davlat universitetining (hozirgi Özbekiston milliy universiteti) filologiya fakultetini tamomlagan. Şoir 2016-yil 30-mayda 79 yoşida Toşkentda vafot etdi. Rus Vikipediyasiga köra, u Çigatoy qabristoniga dafn etilgan.

Vohidov 1960–1963-yillarda „Yoş gvardiya“ naşriyotida muharrir, 1975–1982-yillarda boş muharrir bölgan. 1963–1970-yillarda Ğafur Ğulom nomidagi naşriyotning boş muharriri, 1985–1987-yillarda direktori edi. 1982–1985-yillarda „Yoşlik“ jurnaliga boş muharrirlik qilgan. Mustaqillikdan keyin Oliy Majlisning Xalqaro işlar va parlamentlararo aloqalar qömitasi raisi (1995–2005), Senatning Fan, ta'lim, madaniyat va sport masalalari qömitasi raisi (2005–2009) bölgan. Rus Vikipediyasida 1990–1995-yillarda Oliy Kengaşning oşkoralik masalalari qömitasi raisi bölgani ham qayd etilgan.

Vohidov öquvçilik yillarida şe'r yoza boşlagan; ilk şe'ri 14 yoşida „Muştum“ jurnalida çop etilgan. Birinçi şe'riy töplami „Tong nafasi“ 1961-yilda naşr etilgan. 1987-yilda „Şoiru, şe'ru şuur“ nomli adabiy esselar kitobi çiqqan. U „Oltin devor“, „Istanbul fojiasi“ va „Ikkinçi tumor“ pyesalarini yozgan; „Oltin devor“ Pokistonning Lohur şahri teatrida qöyilgan.

Vohidov Aleksandr Blok, Aleksandr Tvardovskiy, Fridrix Şiller, Gyote, Lesya Ukrainka, Mixail Svetlov, Muhammad Iqbol, Rasul Hamzatov, Sergey Yesenin, Silva Kaputikyan asarlarini özbekçaga ögirgan. Gyotening „Faust“ asarini 1974-yilda tarjima qilgan; Yesenin tarjimalari ham alohida e'tirof etiladi. Uning şe'rlari nemis, fransuz, ingliz, urdu, hind, arab va boşqa tillarga tarjima qilingan. Sovet şoiri Robert Rojdestvenskiy ijodini yuqori baholagan.

Bir neça şe'riga kuy bastalangan; „Inson“ va „Özbegim“ aşulalari Şerali Jörayev ijrosida maşhur. 2020-yil oktabrida BMT tuzilganining 75 yilligida „Inson“ şe'ri asosidagi „Human“ aşulasi sakkiz tilda taqdim etilgan.

Hamza nomidagi Özbekiston SSR Davlat mukofoti (1983), Özbekiston xalq şoiri (1987), „Döstlik“ ordeni (1995 yoki rus manbasiga köra 1999-yil 25-avgust), Özbekiston Qahramoni (1999). Ingliz Vikipediyasida Lenin komsomoli mukofoti (1967) ham keltirilgan.

Özbekistonda köplab muassasa va joylarga şoir nomi berilgan. 2018-yilda Marğilonda Erkin Vohidov nomidagi maktab-internat, 2019-yilda memorial muzey oçilgan. Hayoti va ijodi haqida „Erkin Vohidov saboqlari“ (2016), „To quyoş soçgayki nur“ (2016), „Söz sehri“, „Özbegimning Erkin özbegi“ kitoblari yozilgan.