Sulton Mas'ud Mirzo Şohiy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Sulton Mas'ud Mirzo (taxallusi Şohiy; 1475 — 1507) — Temuriylar sulolasiga mansub şahzoda, Hisor hokimi va turkiy hamda forsiy tillarda ijod qilgan şoir. ÖzME'ga köra, u Ğaznada dafn etilgan. Inglizça Vikipediya uni Abu Said Mirzoning nabirasi sifatida qayd etadi.1
Kelib çiqişi va siyosiy faoliyati
13ÖzME'ga köra, otasi Sulton Mahmud Mirzo Amir Temurning beşinçi avlodi, onasi Xonzodabegim esa Termiz hukmdori Mir Buzurg Termiziyning qizi bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Mas'ud Mirzo şu nikohdan tuğilgan öğillarning kattasi edi. Boşqa temuriyzodalar singari u ham yoşligidan ilm va adabiyotga qiziqqan.
Otasi unga Hisor viloyatini topşirgan va u 1495-yilgaça, ya'ni otasi vafot etgunça şu yerni boşqargan. Inglizça Vikipediyaga köra, 1495-yilning qişida Husayn Boyqaro Termizga yuriş qilganda Mas'ud Mirzo Amudaryodan ötişga botinmay ortga qaytgan, 1496-yilda esa ukasi Sulton Ali Mirzo va amakivaççasi Zahiriddin Muhammad Bobur bilan birga Samarqandni qamal qilgan, biroq uç oydan keyin Hisorga qaytgan. ÖzME'ga köra, Samarqandni qölga kiritiş urinişi barbod bölgaç, u Hisorni ham boy berib, Husayn Boyqaro saroyidan panoh topgan, söng yana taxt umidida Movarounnahrga qaytgan. Bu safar vazir Xusravşoh uni asir olib, közlariga mil torttirgan. Inglizça Vikipediyaga köra, bu voqea 1498-yilda yuz bergan. Şundan keyin u Husayn Boyqaro huzuriga qaytib, uning qizi Begim Sultonga uylangan va umrining qolgan qismini ijodga bağişlagan. ÖzME'ga köra, 1507-yilda Şayboniyxonning Xurosonga yuriş qilgan paytida öldirilgan. Inglizça Vikipediya esa uning 1501-yildan keyingi taqdiri ma'lum emasligini yozadi.
Ijodi
13Şahzoda Hirotning adabiy muhitida faol iştirok etgan. ÖzME'ga köra, Alişer Navoiy «Majolis un-nafois» tazkirasining yettinçi majlisida uni ravşan zehnli, pokiza xulqli, vafodor va saxiy yigit sifatida ta'riflagan. Bobur ham «Boburnoma»da uni bir neça bor iliq söz bilan eslaydi. 16-asr tazkiranavisi Faxriy Hirotiyning «Latoyifnoma» asarida qayd etilişiça, u turkiy şe'rlarida «Şohiy», forsiy şe'rlarida esa «Orifiy» taxallusini qöllagan va ikki tilda alohida devon tuzgan.
ÖzME'ga köra, şoirning turkiy devoni 1140 baytdan iborat bölib, ğazal, ruboiy, fard va tarje'band janrlaridagi şe'rlarni öz içiga oladi. U Navoiy an'analarini davom ettirgan, Navoiy va Husayniy ğazallariga taxmis va tatabbu'lar yozgan.
Qölyozmalari va naşri
13ÖzME'ga köra, turkiy devonning Hindistonda 1745 va 1776-yillarda köçirilgan ikki qölyozmasi ma'lum, ular Londondagi «India Office» kutubxonasida saqlanadi. 2001-yilda professor A. Abduğafurov devonni fotonusxa asosida sözboşi bilan naşr ettirgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Sulton Mas'ud Mirzo Şohiy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3869 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASulton Mas'ud Mirzo Şohiy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3869
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3869
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Sultan Masud Mirza bin Mahmud Mirzaen.wikipedia.org
- 2ÖzME, 10-jild, 214-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 214-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.