Doni Zokirov

Doni Zokirov (1914 — 1985) — özbek kompozitori, ğijjakçi sozanda va dirijyor, Özbekiston xalq artisti (1969). ÖzME'ga köra, u 1914-yil 28-dekabrda Samarqandda tuğilgan va 1985-yil 26-noyabrda Toşkentda vafot etgan. Uning nomi özbek xalq çolğu asboblari orkestri ijroçiligi va bu orkestr uçun yaratilgan repertuar bilan çambarças boğliq.

ÖzME'ga köra, Doni Zokirov musiqiy faoliyatini 1930-yilda Samarqand viloyat musiqali drama teatrining xalq çolğulari orkestrida ğijjakçi sifatida boşlagan va 1933-yildan şu teatrning musiqa rahbari bölgan. Keyinçalik Özbek davlat musiqali teatrida sozanda (1936–1937), Özbek davlat filarmoniyasi xalq çolğulari orkestrining boş sozandasi (1937–1940) bölib işlagan. 1940–1947-yillarda Muqimiy nomidagi teatrda, 1953–1957-yillarda esa filarmoniyaning aşula va raqs ansamblida badiiy rahbar lavozimida faoliyat yuritgan. Kompozitorlik ta'limini u ançagina keç, katta ijodiy tajriba bilan olgan: Toşkent konservatoriyasining kompozitsiya sinfini B. Nadejdin rahbarligida 1953-yilda tamomlagan.

1948–1953-yillarda Doni Zokirov Özbekiston radiosi va televideniyesi özbek xalq çolğu asboblari orkestrining dirijyori, 1957-yildan boş dirijyori, 1960-yildan esa badiiy rahbari bölgan. ÖzME'ga köra, 1989-yildan bu orkestr uning nomi bilan ataladi.

ÖzME ta'kidlaşiça, kompozitor ijodi özbek musiqa merosiga ohang va usul jihatidan yaqin bölib, lirik-dramatik va epik obrazlarga boy. U boşqa mualliflar bilan hamkorlikda sahna asarlari yaratgan: «Oynisa» baleti (1957, B. Giyenko bilan), Zulfiya librettosi asosidagi «Zaynab va Omon» operasi (1958, T. Sodiqov, Yu. Rajabiy va B. Zeydman bilan), «Dalada bayram» musiqali komediyasi (1954, S. Boboyev bilan), «Yoşlikda bergan köngil» (1965), «Mening jannatim» (1970) va «Şahzoda va yetim qiz» musiqali dramalari.

Uning qalamiga ikki simfonik va «Qarşi çöli gullari» (1972) vokal-simfonik syuitalari, «Davrim sadosi» kantatasi, «Hamza» poema-uvertyurasi, Navoiy ğazallariga yozilgan «Ey, sabo», «Körmadim» kabi romanslar, «Ona diyor», «Köçalar», «Samarqandim» singari qöşiqlar mansub. «Amirlikning yemirilişi», «Qutluğ qon», «Uluğbek yulduzi» kabi kinofilmlarga M. Ziv bilan birga musiqa bastalagan.

ÖzME'ga köra, Doni Zokirov «Qaytarma», «Şarob», «Farğonaça» kabi önlab xalq kuylari hamda «Çöli Iroq», «Yovvoyi Uşşoq», «Nasrulloyi», «Navo», «Savti Navo» kabi mumtoz kuylarni özbek çolğu orkestri uçun yuksak mahorat bilan qayta işlagan. ÖzME'ga köra, şu bois uning ijodiy uslubi özbek musiqa merosi an'analarini işonarli tarzda mujassam etgan. Uning hayoti va ijodiga M. Ahmedovning 1995-yilda çiqqan kitobi bağişlangan.