Porso Şamsiyev
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Porso Şamsiyev (1897–1972) — özbek navoiyşunos va matnşunos olimi, filologiya fanlari doktori (1970), Özbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi (1972). U Alişer Navoiy asarlarining ilmiy-tanqidiy matnlarini yaratgan, mumtoz adabiyot yodgorliklarini naşrga tayyorlagan va luğatlar tuzgan olimlardan biri sifatida tanilgan.
Hayoti
13ÖzME'ga köra, Porso Şamsiyev 1897-yil 10-fevralda Buxoroda tuğilgan va şu şahar madrasalarida ta'lim olgan. 1930-yillargaça u madrasa, maktab va xalq maorifi bilan boğliq muassasalarda işlagan. Keyinçalik naşriyot işiga ötib, 1931–1936-yillarda Özbekiston Davlat naşriyotida, 1936–1940-yillarda Öquv-pedagogika naşriyotida, 1941–1945-yillarda esa Özbekiston Fanlar akademiyasi naşriyotida muharrirlik qilgan. 1945-yildan umrining oxirigaça Til va adabiyot institutida katta ilmiy xodim bölib işlagan. Olim 1972-yil 21-martda Toşkentda vafot etgan. ÖzME'ning xabar berişiça, poytaxt köçalaridan biri uning nomi bilan atalgan.
Öquv adabiyoti
13Ilmiy faoliyatidan oldin Şamsiyev maktablar uçun darslik va qöllanmalar yozgan. ÖzME uning muallifligidagi «Adabiyotdan iş kitobi», «Adabiyot darsligi», «Özbek tili darsligi» hamda ikki kitobdan iborat «Öqiş kitobi»ni sanab ötadi.
Navoiyşunoslik va matnşunoslik
13Olim faoliyatining asosiy yönaliği Navoiy merosini qölyozmalar asosida örganiş edi. ÖzME'ga köra, u şoirning «Muhokamat ul-luğatayn», «Majolis un-nafois», «Mahbub ul-qulub» kabi asarlarining ilmiy-tanqidiy matnini tayyorlagan va Navoiy asarlarining 15 jildlik naşrida faol qatnaşgan. «Xamsa»ning ilmiy-tanqidiy matnini tuzib, bu matn ustidagi tekstologik tadqiqotlarini doktorlik dissertatsiyasi sifatida himoya qilgan.
Şamsiyev Britaniya muzeyida saqlanadigan va Abdujamilga nisbat berilgan «Tuhfat us-salotin» qölyozmasining mikrofilmini örgangan. ÖzME'ga köra, u bu töplam Navoiy ğazallaridan terilgan şohbaytlardan iborat ekanini, ularni xattot Abdujamil köçirganini va material mavzu böyiça 45 faslga ajratilganini aniqlagan.
Boşqa işlari
13ÖzME'ga köra, Şamsiyev Xondamirning «Makorim ul-axloq» asarini forsçadan özbek tiliga ögirgan, S. Mirzayev bilan birgalikda «Boburnoma»ning ilmiy naşrini yaratgan. Beş kitoblik «Özbek adabiyoti» majmuasini tuziş, tahrirlaş va izohlaşda iştirok etgan. Ğafur Ğulomning tört jildlik «Tanlangan asarlar»i va ikki jildlik «Adabiy-tanqidiy maqolalar»ini ham naşrga tayyorlagan. S. Ibrohimov bilan hamkorlikda «Özbek klassik adabiyoti luğati» (1953) va «Navoiy asarlarining luğati» (1972)ni tuzgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Porso Şamsiyev // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4115 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAPorso Şamsiyev. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4115
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4115
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 9-jild, 26-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 26-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.