Nodim Namangoniy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Nodim Namangoniy (taxallusi; asl ismi Sulaymonxöja Uluğxöja öğli; 1844, Namangan — 1910) — özbek şoiri, 19-asr ikkinçi yarmi — 20-asr boşidagi Farğona adabiy muhitining vakili. U turkiy va fors tillarida ijod qilgan, lirik va hajviy şe'rlari bilan tanilgan.1
Hayoti
13Özbekça Vikipediyaga köra, Nodim Namanganda ziyoli oilada tuğilgan, dastlab xususiy muallimdan savod çiqargan. ÖzME'ga köra, u Saidqulibek madrasasida tahsil olib, arab va fors tillarini egallagan. Özbekça Vikipediyaning yozişiça, «Nodim» taxallusini u madrasada öqib yurgan paytida tanlagan va şe'rlari bilan erta tanila boşlagan.
Şoir Qöqon va Toşkentda bölib, u yerlarda fan va texnika yangiliklari, rus madaniyati hamda adabiy doiralar bilan yaqindan tanişgan. ÖzME'ga köra, 1899-yilda Buxoro va Samarqandga, 1902–1903-yillarda esa Turkiya, Misr va Arabistonga safar qilgan; Özbekça Vikipediya bu safar davomida uning haj qilganini ham qayd etadi. Şoir 1910-yilda Namanganda vafot etgan.
Ijodi
13ÖzME'ga köra, Nodim Navoiyni öziga ustoz deb bilgan, uning ğazallariga taxmis va naziralar bağişlagan. U Muqimiy, Furqat, Zavqiy, Muhyi, Muhayyir va Şavqiy kabi zamondoş şoirlar bilan döst bölgan, ularning şe'rlariga muxammaslar yozgan. Mumtoz şe'riyatning deyarli barça janrlarida qalam tebratgan.
Uning lirikasida inson gözalligi, sevgi va sadoqat, ayollarning erki mavzulari yetakçi örin tutadi («Soğindim men, soğindingmi?», «Maktubi muhabbat uslub»). Boşqa şe'rlarida ona yurt tabiati madh etilgan, xalq turmuşi hayotiy tarzda tasvirlangan, jamiyatdagi illatlar foş etilib, ma'rifatparvarlik ğoyalari ilgari surilgan («Bahor ayyomi keldi», «Davr javridin...», «Bayoni dar safari Toşkand»). ÖzME'ga köra, «Şikoyati paxta» şe'rida qişloqdagi mehnatkaşlarning oğir ahvoli aks etgan.
Hajviy şe'rlarida Nodim kibrli va maqtançoq boylarni, çor amaldorlarini kulgi ostiga olgan («Dar mazammati zamona», «Dar şikoyati qozi»). U «Bezgak» kabi yumoristik asarlar ham yaratgan.
Merosi
13Şoirning şe'rlari uning hayotlik davrida «Turkiston viloyatining gazeti»da çop etilgan. ÖzME'ga köra, Nodimning öz qöli bilan tuzgan «Bayozi Nodim» devonining töliq nusxasi Özbekiston Fanlar akademiyasi Şarqşunoslik institutida (inventar raqami 4179) saqlanmoqda. Saylanma şe'rlari 1964-yilda Toşkentda «Tanlangan şe'rlar» nomi bilan naşr etilgan. ÖzME'dagi maqola muallifi — adabiyotşunos Begali Qosimov.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Nodim Namangoniy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4347 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANodim Namangoniy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4347
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4347
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Nodim Namangoniyuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 6-jild, 268-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 268-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.