Sergey Yesenin
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Sergey Yesenin (Sergey Aleksandroviç Yesenin; 1895–1925) — rus lirik şoiri, XX asr rus şe'riyatining eng sevimli va keng tanilgan vakillaridan biri. ÖzME uni insonning qalb holatlarini nozik ifodalaş, tabiat bilan boğliq keçinmalarni tasvirlaş ustasi, qişloq hayoti va xalq tilining bilimdoni sifatida ta'riflaydi. Inglizça Vikipediyaga köra, uning şe'rlarida bolaligi ötgan qişloq hayotiga soğinç kuçli bölib, şahar va sanoatlaşuvga qarşi yaşirin norozilik sezilib turadi.1
Hayoti
13Yesenin 1895-yil 3-oktyabrda (eski uslubda 21-sentyabr) Ryazan guberniyasidagi Konstantinovo qişloğida, dehqon oilasida tuğilgan; ÖzME'ga köra, bu qişloq hozir Yesenino deb ataladi. Inglizça Vikipediyaga köra, uni asosan ona tomondan buvisi va bobosi tarbiyalagan, şe'r yozişni töqqiz yoşida xalq qöşiqlari va çastuşkalar ta'sirida boşlagan. 1912-yilda Moskvaga köçib, bosmaxonada işlagan va Şanyavskiy nomidagi xalq universitetida erkin tinglovçi sifatida öqigan.
1915-yilda Petrogradga borib, Aleksandr Blok bilan tanişgan; Blok yoş şoirni qöllab-quvvatlagan. Inglizça Vikipediyaga köra, Yesenin tez orada poytaxt adabiy davralarining yulduziga aylangan. Uning ilk töplami «Radunitsa» 1916-yilda naşr etilgan. Inqilobni u dastlab dehqon nuqtai nazaridan qabul qilgan, biroq keyinçalik ayrim şe'rlarida yangi hokimiyatdan hafsalasi pir bölganini yaşirmagan.
1921-yil mayida Yesenin döstini — şoir Aleksandr Şiryayevetsni yöqlab Toşkentga kelgan, şe'r keçalarida qatnaşgan va Samarqandga ham borgan. Öşa yilning kuzida amerikalik raqqosa Aysedora Dunkan bilan tanişib, unga uylangan va u bilan Yevropa va AQŞ böylab sayohat qilgan.
Ijodi
13ÖzME'ga köra, Yesenin 1919–1922-yillarda imajinistlar guruhiga a'zo bölgan; bu oqim vakillari ijodning asosiy maqsadini yangi, kutilmagan obrazlar yaratişda körgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Yesenin bu oqimga Anatoliy Mariengof bilan birga asos solgan. «Moskva mayxonalari» (1924) turkumi va «Qora odam» (1925) dostonida şahar hayotining qoronği tomonlari, an'anaviy qişloqning yemirilişi tasvirlangan. «Anna Snegina» (1925) dostoni va keyingi töplamlarida şoir yangi hayotni tuşunişga uringan bölsa-da, ÖzME'ga köra, özini ötmişga aylanib borayotgan Rusning şoiri deb bilgan.
«Fors taronalari» (1924–1925) turkumi Hofiz, Sa'diy va Umar Xayyom kabi Şarq şoirlariga hurmat ifodasi sifatida yaratilgan. Yesenin nasrda ham qalam tebratgan: «Jar» (1916) qissasi va boşqa hikoyalar yozgan.
Vafoti
13Yesenin 1925-yil 28-dekabrda Leningraddagi (hozirgi Sankt-Peterburg) «Angleter» mehmonxonasida vafot etgan. Inglizça Vikipediyaga köra, ölimidan bir kun oldin u «Xayr, döstim, xayr» degan sönggi şe'rini yozgan. Rasmiy xulosaga köra, ruhiy tuşkunlik holatidagi şoir özini özi öldirgan; biroq uni maxfiy politsiya xodimlari öldirgan, degan farazlar ham mavjud. Şoir Moskvadagi Vagankovo qabristonida dafn etilgan.
Özbekistonda
13ÖzME'ga köra, Yesenin şe'rlarini Erkin Vohidov özbek tiliga ögirgan; «Tanlangan şe'rlar», «Zamin darğasi» va «Lirika» töplamlari 1965, 1970 va 1981-yillarda naşr etilgan. 1985-yilda Toşkentda şoirning uy-muzeyi oçilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, sovet davrida uzoq vaqt kam naşr etilgan asarlari 1966-yildan keng qayta çop etila boşlagan, bugun esa uning şe'rlari maktablarda örganiladi, köplari qöşiqqa aylangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Sergey Yesenin // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4395 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASergey Yesenin. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4395
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4395
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Sergei Yeseninen.wikipedia.org
- 2ÖzME, 3-jild, 86–87-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 86–87-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.