Almaiy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Almaiy (taxallus; asl ismi Fazlulloh Mirjalol öğli) — XIX asrning ikkinçi yarmida yaşagan özbek şoiri, tarjimon, arabşunos olim va xattot. ÖzME'ga köra, u 1851 yoki 1852-yilda Toşkentda tuğilgan va 1894 yoki 1895-yilda şu şaharda vafot etgan. «Kalila va Dimna»ning özbekça tarjimasi hamda arab şe'riyatida qofiya ilmiga oid manzumasi bilan tanilgan.
Hayoti
13ÖzME ma'lumotiga köra, Almaiy Toşkentdagi «Möyi Muborak» madrasasida, söngra Buxoro madrasalarida tahsil olgan (1866–1867). U turk, fors va arab tillari hamda adabiyotlarini, falsafa, mantiq, huquq, musiqa, tibbiyot va xattotlikni puxta egallagan.
Toşkentga qaytgaç, Almaiy Şukurxon madrasasida mudarris bölib dars bergan. Ensiklopediyaga köra, erkin fikrlari va ayrim ruhoniylar bilan kelişmovçiliklari sababli u madrasani tark etişga majbur bölgan. Şoirning umri moddiy qiyinçilik va muhtojlikda ötgan.
Şe'riyati
13ÖzME'ga köra, Almaiyning şe'rlari öz davrida tuzilgan bayozlarda saqlanib qolgan. Ularda jamiyatdagi adolatsizlik qoralanib, vafo, sadoqat va halollik kabi insoniy fazilatlar uluğlanadi; «Hayot», «Etti», «Kelsangçi», «Yaraşur» şe'rlari şular jumlasidandir. Şoir inson kamoloti uning ilm va ma'rifatga ega bölişida hamda bu bilimdan boşqalarni ham bahramand qilişida, deb hisoblagan.
Tarjimonlik va ilmiy merosi
13Almaiyning eng yirik işlaridan biri — mumtoz «Kalila va Dimna» asarini fors tilidan özbek tiliga ögirişi. ÖzME'ga köra, u tarjimadagi har bir hikoyat mazmuniga mos fard, masnaviy, qit'a va ruboiylar yozib qöşgan va kitobni özi nasta'liq xatida köçirgan. Bu tarjima Toşkentda 1898, 1901 va 1913-yillarda naşr etilgan.
Almaiy arab tilida ham ijod qilgan. Ensiklopediyaga köra, «Şarhi Mullo» (1879–1880) töplamiga kiritilgan «Avzon ul-jumu'» («Vaznlar jam'i») manzumasi arab şe'riyatida qofiya san'ati va ayrim grammatik qoidalarni örganişda muhim qöllanma bölib xizmat qilgan; undan ba'zi arab mamlakatlarida ham darslik sifatida foydalanilgan. Asarning muallif köçirgan qölyozmasi Özbekistondagi Şarqşunoslik institutida saqlanadi.
Xotirasi
13ÖzME'ga köra, Toşkentning Beşyoğoç dahasida mahalliy bolalar uçun oçilgan namuna maktabiga Almaiy nomi berilgan. Şoirning tanlangan şe'rlari 1965-yilda Toşkentda alohida kitob holida naşr etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Almaiy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4445 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAlmaiy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4445
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4445
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 1-jild, 356–357-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 356–357-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.