Tursunoy Oxunova

Tursunoy Oxunova (1937-yil 20-may — 1983-yil 21-sentyabr) — özbek paxtakor-mexanizator, paxta teriş maşinasi haydovçisi va brigada boşliği. U ikki marta Mehnat Qahramoni unvoniga sazovor bölgan.

Oxunova 1937-yil 20-mayda Çinoz tumanidagi Eski Toşkent qişloğida tuğilgan. Rus Vikipediyasiga köra, bu joy hozirgi Paxta posyolkasi hududida joylaşgan. U kolxozda paxta terimçisi bölib işlagan, sakkiz yillik maktabni tugatgan. Rus va ingliz manbalariga köra, 1954-yilda Qirğiziston (Oş viloyati)dagi Qorasuv qişloq xöjaligi mexanizatsiyasi bilim yurtini bitirgan va özbek ayollari orasida paxta teriş maşinasi haydovçisi kasbini birinçilardan bölib egallagan.

Uzbek Vikipediyasida qişloq xöjaligi mexanizatorlari kursini tugatgaç, slesar, söng Paxta MTSda mexanizator (1954—1960) bölib işlagani qayd etilgan. 1960-yildan Çinoz tumanidagi Kirov nomidagi jamoa xöjaligida paxta teriş maşinasi haydovçisi, keyinçalik kompleks mexanizatsiyalaşgan paxtaçilik brigadasi boşliği böldi.

Rus Vikipediyasiga köra, 1955-yilgi mavsumda u 20 tonna paxta terdi, bu Paxta MTSda bir maşinaga töğri keladigan 30 tonnalik körsatkiçdan past edi. Keyinçalik u terim hajmini 90 tonnagaça, 1959-yilda esa 210 tonna paxta-xomaşyogaça oşirdi. U 1962-yildan KPSS a'zosi bölgan, 1962—1974-yillarda SSSR Oliy Kengaşining 6—8-çaqiriq deputati va uning Prezidiumi a'zosi edi.

Oxunova 1983-yil 21-sentyabrda vafot etdi. Rus Vikipediyasiga köra, Toşkentdagi Çiğatoy qabristoniga dafn etilgan. Ingliz Vikipediyasida uzoq davom etgan kasallikdan keyin vafot etgani aytiladi.

Oxunova boşliq brigada paxta yetiştirişning ilğor usullarini qöllab, yuqori natijalarga erişdi. U paxtaçilikdagi barça jarayonlarni mexanizatsiyalaş taşabbusi bilan çiqdi. Şuningdek, 2 qatorli vertikal şpindelli paxta teriş maşinasi konstruksiyasini takomillaştiriş va işlab çiqarişga joriy etişda qatnaşgan. Rus Vikipediyasiga köra, Lenin mukofoti (1967) tört qatorli „Özbekiston“ paxta teriş maşinasini işlab çiqarişga joriy etişda iştirok etgani uçun berilgan.

Brigadasi bazasida „ilğor tajriba maktabi“ va xotin-qizlar uçun mexanizatorlik hunar-texnika bilim yurti taşkil etildi. „Tursunoyçilar“ harakati paxta yetiştiruvçi boşqa respublikalarga ham yoyildi. 1960—70-yillarda uning taşabbusidan davlatning rasmiy tarğibot-taşviqot işlarida keng foydalanildi. Keyinçalik dalalarning ekologik muhiti va mexanizatsiyalaş işlaridagi zöriqişlar ayollar salomatligiga zarar yetkazgani sababli xotin-qizlarning paxta teriş maşinalarida işlaşiga çek qöyildi.

• Ikki karra Mehnat Qahramoni (1959-yil 25-dekabr va 1978-yil 20-fevral). Rus va ingliz manbalariga köra, 1959-yil 14-dekabrda unga Lenin ordeni berilgani e'lon qilingan, 25-dekabrda bu qaror bekor qilinib, Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.
• Uçta Lenin ordeni (1959, 1975, 1978).
• Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1957).
• „Mehnatdagi alohida xizmatlari uçun“ medali (1965).
• Lenin mukofoti (1967), rus manbasiga köra.
• Xizmat körsatgan mexanizator unvoni: Uzbek Vikipediyasida 1967-yil, rus Vikipediyasida 1961-yil körsatilgan.

Eski Toşkent qişloğida Oxunovaning byusti örnatilgan va muzeyi bor; örta maktab hamda mahalla uning nomi bilan ataladi. Rus Vikipediyasiga köra, bronza byust 1982-yil 20-aprelda örnatilgan. U haqida Rasul Ğulomov rejissyorligida „Tursunoy Oxunova“ filmi suratga olingan. Oxunova bir neçta kitob muallifi ham bölgan, jumladan „Slagaemie uspexa“ (1978) va „Çelovek vospityvaetsya v kollektive“ (1980).