Juzjoniy Abu Umar Minxojiddin Usmon ibn Sirojiddin
SaqlaşBoşqa nomlari: Minhaj-i-Siraj
Öqiş: 2 daqiqa
Minxojiddin Usmon ibn Sirojiddin Juzjoniy (Jurjoniy) — örta asrlarda yaşagan tarixçi. U 1193-yilda tuğilgan va «Tabaqoti Nosiriy» asari muallifi sifatida tanilgan.
Kelib çiqişi va hayoti
1,3Manbalarda uning kelib çiqişi haqida turliça ma'lumot bor. Özbekça manba uni asli eronlik, deb körsatadi. Rusça manbaga köra, u hozirgi Afğoniston hududidagi Juzjon viloyatidan çiqqan, inglizça manba esa Ğur viloyatida tuğilgan, deydi. Rusça manbaga köra, otasi Sirojiddin ğurlar sultonlari xizmatida bölgan, Bomiyonda qozi va xatib vazifasida işlagan. U Bağdod xalifasiga elçi bölib ketayotib, yölda qaroqçilar qölida halok bölgan.
Minxojiddinning özi ham ğurlar saroyida, Feruzkuh va Bomiyonda xizmat qilgan. Rusça manbaga köra, 1225—1226-yillarda Nimruz (Seiston)ga elçi sifatida borgan. 1226-yilda möğullar bosqinidan qoçib Hindistonga ketgan va umrining qolgan qismini öşa yerda ötkazgan. 1227-yilda Sindga kelgan, mahalliy hokim Nosiriddin Qaboça uni Feruz madrasasi mudiri etib tayinlagan. Keyingi yili Dehli sultoni Iltutmiş Qaboçani taxtdan ağdargaç, Juzjoniy Dehliga köçişga majbur bölgan. Inglizça manba uning 1227-yilda Uççaga, söng Dehliga köçganini yozadi. Rusça manbaga köra, u 1263-yilgaça sudlov lavozimlarida işlagan va Dehlidagi Nosiriya madrasasini boşqargan.
Tabaqoti Nosiriy
1,3Juzjoniyning eng yirik asari — «Tabaqoti Nosiriy» («Nosir turkumlari»). U Dehli sultoni Nosiriddin Mahmudga bağişlangan. Rusça manbaga köra, asar taxminan 1260-yilda fors tilida yozib tugallangan, qisqa umumiy tarixdir va 23 bobdan iborat; Juzjoniy Nosiriddin saroyida 1247-yildan bölgan. Özbekça manbaga köra, asar kiçik muqaddima hamda umaviylar, abbosiylar, tohiriylar, safforiylar, somoniylar, ğaznaviylar, saljuqiylar, sanjariylar va xorazmşohlar tarixiga oid 23 tabaqadan tuzilgan.
Asarning bir qismi tarixiy asarlarga va suriştirib bilingan voqealarga asoslangan. U möğullarning Xorazmga yurişi, Xorazmşoh Jaloliddin Manguberdining Ğaznaga kelişi, şuningdek, Hindistonning öşa davrdagi siyosiy va diplomatik munosabatlari haqida ma'lumot beradi. Rusça manbaga köra, asar ğurlar, Dehli sultonligi va ğaznaviylar tarixi böyiça asosiy manba hisoblanadi; muallif Faxriddin Mudabbirning nazmiy solnomasidan foydalangan, bizgaça yetib kelmagan manbalarga ham tayangan. Oxirgi, XXIII bob möğullar imperiyasi va Çingizxon qöşinlarining Xurosonga bosqiniga bağişlangan; muallifning möğullarga munosabati juda duşmanlarça.
Naşrlari
1,3Asarning töliq naşri yöq. Rusça manbaga köra, 1863—1864-yillarda Kalkuttada W. Nassau Lees matnning bir qismini (XI va XVII—XXIII boblar) çop etgan. 1881-yilda Londonda G. D. Raverti ingliz tilidagi çala tarjimasini (VII—XXIII jildlar) izohlar bilan naşr qilgan. Rus tiliga Oltin Örda tarixiga oid qismlar (V. G. Tizenhauzen tarjimasi) va ayrim boşqa parçalar ögirilgan. Asarning 1963—64-yillarda 2 jildda bosilgan Kobul nusxasi Özbekiston FA Şarqşunoslik institutida saqlanadi (inv. № 1658).
Vafoti
1,3Vafot etgan yili haqida manbalar bir-biriga mos kelmaydi. Özbekça manbada hayot yillari 1193—1262 deb berilgan, inglizça manbada u 1266-yilda vafot etgan deyiladi, rusça manbada esa vafot sanasi va joyi noma'lum, deb yoziladi.
Avlodlari
1,3Inglizça manbaga köra, uning nevarasi Sadruddin Orif Alouddin Xalajiy davrida boş qozining örinbosari bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Juzjoniy Abu Umar Minxojiddin Usmon ibn Sirojiddin // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1210 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAJuzjoniy Abu Umar Minxojiddin Usmon ibn Sirojiddin. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1210
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1210
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q657968wikidata.org · P106, P569, P19, P570 (Yulian taqvimi), P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.