Mirmuhsin Şermuhamedov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Mirmuhsin Şermuhamedov (taxallusi — Mirmuhsin; 1895 — 1929) — özbek jurnalisti, şoir va nasr ustasi, milliy matbuotni boşlab bergan ijodkorlardan biri. ÖzME uni «Befarzand Oçildiboy» (1914) asarining muallifi sifatida birinçi özbek romanini yozgan adib deb tilga oladi. Hayoti Toşkent bilan boğliq bölib, inqilob yillarining keskin voqealari uning taqdiriga bevosita ta'sir qilgan.1
Hayoti
13ÖzME'ga köra, Mirmuhsin 1916–1917-yillarda Ufa şahridagi «Oliya» madrasasida tahsil olgan va 1917-yilda Toşkentga qaytgan. Öşa yili fevral inqilobi munosabati bilan «Turon» gazetasida bosilgan «Tarixiy ikki voqea» nomli maqolasi şaharda katta şov-şuvga sabab bölgan. Sebzor dahasining qozikaloni muallifni ölimga hukm qilgan, keyinroq bu jazo qamoq bilan almaştirilgan. Mirmuhsin qamoqdan qoçib, yana Ufaga ketgan.
Fuqarolar uruşi yillarida u Şarqiy frontdagi birinçi—beşinçi armiyalarning siyosiy bölimlarida harbiy muxbir bölib xizmat qilgan. 1920-yil boşida Toşkentga qaytib, avval «Iştirokiyun», keyin «Qizil bayroq» va «Turkiston» gazetalarida muharrir vazifasida işlagan.
Ijodi
13Mirmuhsin şe'r, hikoya va publitsistik maqolalar yozgan. ÖzME ma'lumotiça, uning bugungi kunda ma'lum bölgan şe'riy merosi taxminan yetti yuz misradan iborat. Asarlarida ma'rifatparvarlik ğoyasi yetakçi: adib bilim olgan odamlar baxtli, hayot esa farovon bölişiga işongan va oddiy xalqni öqişga undagan. Bu qaraşlar «Milliy adabiyot», «Ahvoli odamdin bir namuna», «Adabiyot» kabi maqola va şe'rlarida aks etgan. «Aş'or» va «Bizni» kabi asarlarida mehnatkaş odamlarning oğir turmuşi tasvirlangan.
1914-yilda yozilgan «Zindon» va «Yigirmançi asrda Turkiston boboy» hikoyalarida muallif taraqqiyotdan ortda qolgan ölka manzarasini çizgan va boşqaruv tartiblari haqidagi fikrlarini bayon etgan. Bu jihatdan uning ijodi jadid adabiyotining asosiy mavzulariga hamohang.
Söngi yillari
13ÖzME'ga köra, inqilobning ilk yillarida Mirmuhsin yangi hokimiyatga umid bağlagan va uning tarafida faoliyat yuritgan. Biroq «kambağallar manfaati» şiori ostida kuçaygan buyuk davlatçilik şovinizmi va milliy hamda diniy qadriyatlarning oyoq osti qilinişi uning umidlarini söndirgan. Maqolalaridagi ruhiy kötarinkilik örnini tuşkunlik egallagan. Ensiklopediya adibning umri 1929-yilda bevaqt va fojiali yakun topganini qayd etadi; ölimining aniq holatlari haqida manbalarda batafsil ma'lumot keltirilmagan. Uning hayoti va ijodi keyinçalik adabiyotşunos Begali Qosimov va boşqa tadqiqotçilar tomonidan örganilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mirmuhsin Şermuhamedov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2760 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMirmuhsin Şermuhamedov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2760
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2760
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Mirmuhsin Şermuhamedovuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 6-jild, 610–611-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 610–611-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.