Muhammad ğuriy
SaqlaşBoşqa nomlari: Muiziddin Muhammad · Muhammad of Ghor
Öqiş: 2 daqiqa
Muiziddin Muhammad ibn Sam, Muhammad Ğuriy nomi bilan maşhur, Ğuriylar sulolasidan bölgan sulton edi. U 1206-yilda vafot etgan va Şimoliy Hindiston fathi bilan tanilgan.
Hayoti
13Muhammad Ğuriy hozirgi Afğonistonning Ğur viloyatida, hukmdor Bahouddin Sam I oilasida tuğilgan. Tuğilgan yili manbalarda turliça körsatilgan: rus tilidagi Vikipediya 1149-yilni yozadi, ingliz tilidagi Vikipediya esa Juzjoniy yozuvlariga tayanib, taxminan 1144-yilni keltiradi. Aniq sanasi ma'lum emas. Ingliz tilidagi maqolaga köra, ota 1149-yilda vafot etganda u hali bola edi. Uning akasi Ğiyosiddin Muhammad Ğuriy Ğuriylar davlatining sultoni bölgan.
Ilk yillarda aka-uka qiyinçiliklarni boşdan keçirgan; rus tilidagi maqolaga köra, amakisi Alouddin Husayn ularni qamab qöygan, keyinroq ular ozod qilingan. Ğiyosiddin taxtga çiqqaç, Muhammadga janubiy yerlarni boşqarişni topşirgan.
Faoliyati
13Uzbekça Vikipediyaga köra, 1173-yilda Ğazni viloyati bosib olingaç, Muhammad unga hokim etib tayinlangan. Rus va ingliz manbalarida ham 1173-yil Ğazniga boğliq asosiy sana sifatida keltiriladi. Ingliz manbasiga köra, u Ğazniga 1173-yilda taxtga ötirgan, Ğazni oldin, 1169-yilda, bosib olingan.
1175-yildan Şarqiy Afğoniston va Şimoliy Hindistonga yurişlar boşlangan. Ingliz va rus manbalariga köra, şu yili Multon va Uç egallangan. 1186-yilda oxirgi ğaznaviylar poytaxti Lohur bosib olinib, Ğaznaviylar davlatiga barham berilgan.
1191-yilda Tarain yonida u rajput ittifoqi bilan jangda mağlubiyatga uçrab, yaralangan. 1192-yilda katta qöşin bilan qaytib, şu joyda rajputlarni yengdi; rus va ingliz manbalariga köra, Prithviraj keyinroq qatl etilgan. Keyin Hindistondagi işlarni qul sarkardalariga, jumladan Qutbiddin Aybakka topşirgan, ular nufuzni Bengaliyagaça kengaytirgan.
Ğiyosiddin vafotidan söng (rus manbasida 1202, özbek va ingliz manbalarida 1203) Muhammad Ğuriylar davlatining yagona sultoni bölgan. Xorazmşohlar bilan kuraşda, Qoraxitoylar yordamidagi duşmanga 1204-yilda Andxud yonida mağlub bölgan.
Vafoti
13U 1206-yil 15-martda Jelum yaqinidagi Dhamiakda keçki namoz paytida öldirilgan. Özbekça Vikipediya uni hindlarning gakhar (xokhar) qabilasi öldirgan deydi. Rus tilidagi maqolada qotillar aniq ma'lum emasligi, ular xokharlar yoki ismoiliylar bölişi mumkinligi aytiladi; ingliz manbasi ismoiliy elçilarni körsatadi.
Merosi
13Muhammadning farzandi bölmagan; rus manbasiga köra, u turkiy qullarini öz öğillaridek körgan. Vafotidan söng saltanat qul sarkardalar orasida bölingan. Uning hind yerlaridagi egaliklari asosida Dehli sultonligi vujudga kelgan; Qutbiddin Aybak 1206-yilda Dehli hukmdori bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Muhammad ğuriy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1127 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMuhammad ğuriy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1127
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1127
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q1647182wikidata.org · P106, P569 (Yulian taqvimi), P19, P570 (Yulian taqvimi), P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.