Muhitdin Qoriyoqubov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Muhitdin Qoriyoqubov (1896-yil 1-may, Farğona — 1957-yil, Toşkent) — özbek aşulaçisi, opera xonandasi (bariton), aktyor va teatr taşkilotçisi, özbek musiqali teatrining asosçilaridan biri. ÖzME'ga köra, u 1923-yilda Turkiston Respublikasining birinçi xalq hofizi deb e'tirof etilgan, 1930-yilda Özbekistonda xizmat körsatgan san'at arbobi, 1936-yilda Özbekiston xalq artisti unvonlarini olgan. Vafot sanasi manbalarda farq qiladi: ÖzME 22-fevral, rusça Vikipediya 2-fevral deb körsatadi.1
Yoşligi va ilk faoliyati
13ÖzME'ga köra, Muhitdin avval eski maktabda, 1912–1914-yillarda madrasada öqigan; Qur'onni çiroyli tilovat qilgani uçun «qori» nomi bilan tanilgan. Yoşligidan xalq aşulaçiligi an'analarini özlaştirgan, ayni paytda yangi san'at turlariga ham qiziqqan. 1916-yilda Farğonada mahalliy sozandalardan puflama sozlar orkestrini tuzgan, konsertlarda «Ğayra-ğayra», «Yöl bölsin», «Olmaça anor» kabi xalq va mumtoz aşulalarini ijro etgan.
1918–1921-yillarda Farğonadagi musulmon siyosiy dramatik truppasida aktyor, rejissyor va rahbar sifatida işlagan. Rusça Vikipediyaga köra, u Hamza bilan birga musulmon yoşlari dramatik truppasini tuzişda qatnaşgan va Hamzaning spektakllarida rol ijro etgan. 1922–1924-yillarda Moskvadagi Davlat teatr san'ati institutining vokal bölimida tahsil olgan.
Xorijdagi çiqişlar va teatrlar taşkil etiş
131925-yilda Parijdagi Jahon körgazmasida va Berlindagi konsert zallarida özbek xalq qöşiqlarini kuylab, özbek san'atini Yevropada ilk bor taqdim etganlardan biri bölgan; ÖzME'ga köra, bu çiqişlarda u Tamaraxonim bilan birga qatnaşgan. Rusça Vikipediyaga köra, Tamaraxonim keyinçalik uning turmuş örtoği bölgan.
1926-yilda Samarqandda sayyor konsert-etnografik truppa tuzib, u bilan Rossiya, Tatariston, Gruziya va boşqa joylarda gastrolda bölgan. Qöqon va Andijon musiqali teatrlarini şakllantirişda badiiy rahbar va rejissyor sifatida qatnaşgan, spektakllarda Farhod, Ne'mat, Sultonbek kabi boş rollarni öynagan. ÖzME'ga köra, şu truppa negizida Özbek davlat musiqali teatri vujudga kelgan va Qoriyoqubov 1929–1933-yillarda uning direktori va badiiy rahbari bölgan.
Opera va filarmoniya
131934–1936-yillarda Moskvadagi özbek opera studiyasini taşkil etib, unga rahbarlik qilgan va özi ham şu yerda öqigan. Özbek davlat opera va balet teatri oçilgaç, 1939–1947-yillarda uning yetakçi yakkaxon xonandasi bölgan. U «Farhod va Şirin»da Xusrav, «Layli va Majnun»da Navfal, «Uluğbek»da Uluğbek, «Böron»da general-gubernator, «Mahmud Torobiy»da Mahmud Torobiy, «Er Tarğin»da Er Tarğin partiyalarini kuylagan.
ÖzME'ga köra, Qoriyoqubov 1936-yilda va 1946–1950-yillarda Özbek davlat filarmoniyasiga rahbarlik qilib, aşula va raqs ansambli, xor kapellasi va xalq çolğulari orkestri kabi jamoalarni tuzgan. Rusça Vikipediya filarmoniyadagi rahbarlik yillarini boşqaça (1929–1939 va 1946–1950) körsatadi.
Qatağon va sönggi yillari
13Rusça Vikipediyaga köra, 1947-yildan keyin Qoriyoqubov qatağonga uçragan va 1955-yilda ozod qilingan. 1956-yildan yana filarmoniya yakkaxoni bölib, xalq qöşiqlari, opera ariyalari va romanslar ijro etgan. 1957-yil yanvarda baxtsiz hodisa tufayli son suyagini sindirgan va oradan ikki hafta ötib vafot etgan; Toşkentdagi Çiğatoy qabristoniga dafn qilingan.
Xotirasi
13ÖzME'ga köra, Qoriyoqubov nomi Özbek davlat filarmoniyasiga (hozirgi Xalq badiiy jamoalar direksiyasi) berilgan, uning hayoti haqida film suratga olingan. 2000-yilda u vafotidan söng «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni bilan taqdirlangan. Rusça Vikipediyaga köra, Toşkentdagi bir köça ham uning nomi bilan ataladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Muhitdin Qoriyoqubov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3297 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMuhitdin Qoriyoqubov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3297
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3297
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Кари-Якубов, Мухитдинru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 11-jild, 309–310-b.manbaa.uz · ÖzME, 11-jild, 309–310-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.