Abdurahmon oftobaçi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Abdurahmon oftobaçi (taxminan 1844 – 1880-yillar) — Qöqon xonligining davlat arbobi va sarkardasi, 1870-yillarda Xudoyorxonga qarşi boşlanib, keyin rus qöşinlariga qarşi kuraşga aylangan qözğolonning rahbarlaridan biri. ÖzME'ga köra, u saroyda oftobaçi lavozimidan boşlab parvonaçi va mingboşi darajasigaça kötarilgan.1
Kelib çiqişi
13Rusça Vikipediyaga köra, Abdurahmon 1845-yilda yoş Xudoyorni xon qilib kötarişda faol qatnaşgan Qöqon mingboşisi Musulmonqulning öğli bölgan. 1852-yilda Xudoyorxon buyruği bilan uning otasi qatl etilgan va qipçoq qarindoşlari qattiq ta'qib qilingan bölsa-da, Abdurahmon saroyda xizmatini davom ettirgan. U oftobaçi — xonga tahorat suvi tutuvçi past saroy lavozimidan boşlab, asta-sekin oliy harbiy unvon — mingboşilikkaça yetişgan.
Qözğolon arafasida
13ÖzME'ga köra, xonlikning janubiy toğli hududlarida yaşovçi qirğizlar va qipçoqlarning bir qismi Xudoyorxon zulmiga, ayniqsa uning soliq siyosatiga qarşi qözğolon kötargan; keyin ularga özbek va tojiklar ham qöşilib, harakat umumxalq tusini olgan. Rusça Vikipediyaga köra, Abdurahmon 1870-yildayoq Xudoyorxonni ağdarişga urinib körgan, ammo bu muvaffaqiyatsiz bölgan. 1873–1874-yillarda esa u, aksinça, xon qöşinlariga boşçilik qilib, Pölatbek boşliq qirğiz biylari qözğolonini bostirişda qatnaşgan va buning uçun parvonaçi unvonini olgan.
Qözğolonçilar tomonida
131875-yilda Xudoyorxon qözğolonni bostiriş uçun Abdurahmon va Isa avliyo boşçiligida qöşin jönatgan, biroq ular qözğolonçilar tomoniga ötib ketgan. ÖzME'ga köra, isyonçilar Öş, Namangan, Andijon va Asakani egallagan. Xon Turkiston general-gubernatorligidan yordam sörab, uni kutmasdan Toşkentga qoçgan. Abdurahmon taxtga Xudoyorxonning katta öğli Nasriddinbekni ötqazgan, garçi qözğolonçilar avvalroq Pölatxonni xon deb e'lon qilgan bölsalar ham. U qözğolonçilar safini yangi kuçlar bilan töldirib, qipçoq va oddiy jangçilarga dahboşi, ellikboşi kabi unvonlar bergan.
Rus qöşinlari bilan janglar
13ÖzME'ga köra, 1875-yil 22-avgustdagi Mahram jangida yomon qurollangan va harbiy tajribasi kam qözğolonçilar yengilgan. 8–9-sentyabrda Abdurahmonning 5 ming kişilik laşkari Mingtepa qişloği yonida M. D. Skobelev qöşini bilan jangda mağlub bölgan va u 25 yigiti bilan Özganga çekingan. Abdurahmon va Pölatxon örtasidagi raqobatdan foydalangan rus qöşinlari Qöqon, Marğilon va Öşni jangsiz egallagan.
1876-yil qişida Skobelev Norin bilan Qoradaryo oraliğidagi qipçoqlar qişlovlariga ekspeditsiya uyuştirgan. 8-yanvardagi jangda va 18-yanvarda Asaka yonida qözğolonçilar yana yengilgan. Pölatxon sulh tuzişga urinayotganini eşitgan Abdurahmon 1876-yil 24-yanvarda Skobelev bilan şaxsan uçraşib, 26 safdoşi va 400 jangçisi bilan taslim bölgan. ÖzME'ga köra, şundan keyin u öz qöl ostidagi qözğolonçilarni tarqatib yuborgan va bu qözğolonning mağlubiyatini oldindan belgilab qöygan.
Sönggi yillari
13Rusça Vikipediyaga köra, Abdurahmon Yekaterinoslavga surgun qilingan va u yerda har yili davlatdan nafaqa olib turgan; 1881-yilda unga polkovnik unvoni berilib, politsiya nazoratidan ozod qilingan. Rusça Vikipediya uning 1881-yil may oyida, haj safariga ruxsat kutib turgan paytda vafot etganini yozadi. ÖzME esa uning vafotini 1884-yilga va Orenburg şahriga boğlaydi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Abdurahmon oftobaçi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3563 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAbdurahmon oftobaçi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3563
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3563
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Абдурахман-автобачиru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 1-jild, 43-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 43-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.